– “Η ευρωσκεπτικιστική τάση αποτελεί απειλή, όχι μόνον για το μέλλον της Νότιας Ευρώπης, αλλά και για το μέλλον του συνόλου της Ευρώπης”.
Επιμέλεια: Ευθύμιος Χατζηϊωάννου.
Μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση για την κατάσταση, που επικρατεί σήμερα στους κόλπους της ΕΕ και για τις απειλές, που αντιμετωπίζει η Ενωμένη Ευρώπη από τα εθνικιστικά κινήματα σε διάφορες χώρες-μέλη της, όπως, επίσης και για την κόντρα μεταξύ Βορρά και Νότου στους κόλπους της Ένωσης, δημοσιεύει το αμερικανικό Κέντρο στρατηγικών μελετών και αναλύσεων “Stratfor”.
Στην ανάλυση αυτή αναφέρονται τα εξής:
“Στα πρώτα στάδια της ευρωπαϊκής κρίσης, οι περισσότερες απειλές για την επιβίωση του ευρωπαϊκού μπλοκ έρχονταν από την περιφέρεια. Τότε, ο προεξάρχων φόβος ήταν, πως μια οικονομική καταστροφή σε κάποια χώρα-μέλος από τον νότο –μια χρεωκοπία στην Ελλάδα ή στην Πορτογαλία για παράδειγμα- θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση της ευρωζώνης, βλάπτοντας στην πορεία χώρες του βορρά, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία.
“Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Αυστρίας οι ψηφοφόροι έδειξαν την έκταση της δυσαρέσκειάς τους από τα παραδοσιακά κόμματα”
Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Αυστρίας, που πραγματοποιήθηκε στις 24 Απριλίου, οι ψηφοφόροι έδειξαν την έκταση της δυσαρέσκειάς τους από τα παραδοσιακά κόμματα. Για πρώτη φορά, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920, ο Πρόεδρος της χώρας δεν θα είναι μέλος των παραδοσιακών κεντροαριστερών, των Σοσιαλδημοκρατών ή του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος. Αντιθέτως, οι υποψήφιοι από το εθνικιστικό “Κόμμα της Ελευθερίας” και από το Κόμμα των “Πρασίνων”, έχοντας λάβει πάνω από το 36% και περίπου 20% των ψήφων αντίστοιχα, θα έρθουν αντιμέτωποι στον δεύτερο γύρο των εκλογών στις 22 Μαΐου. Αν και ο ρόλος του Προέδρου είναι τυπικός, ωστόσο η ψήφος στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην μετριοπαθή Κυβέρνηση της Βιέννης.
“Αν τα παραδοσιακά κόμματα της Αυστρίας αντιληφθούν, πως τα ισχυρά εκλογικά αποτελέσματα του “Κόμματος της Ελευθερίας” θέτουν σε κίνδυνο τις δικές τους προοπτικές, ίσως να υιοθετήσουν και αυτά μια πιο εθνικιστική ατζέντα”
Μια ευρεία κίνηση προς τον εθνικισμό στην πολιτική σκηνή της Αυστρίας θα είχε επίπτωση σε αρκετά ευρωπαϊκά ζητήματα, περιλαμβανομένης της προσφυγικής/μεταναστευτικής κρίσης και των προγραμμάτων διάσωσης προβληματικών χωρών της ευρωζώνης. Η Αυστρία είναι μια από τις χώρες, που επηρεάζονται περισσότερο από την προσφυγική/μεταναστευτική κρίση, καθώς οι στατιστικές δείχνουν, πως το 2015 οι αιτήσεις για άσυλο υπερέβησαν αριθμητικά τις γεννήσεις στην χώρα.
Μέχρι τώρα, ως απάντηση στην αύξηση της μετανάστευσης, η Βιέννη έχει εφαρμόσει διάφορα αμφιλεγόμενα, μονομερή μέτρα, κλείνοντας τα σύνορα με την Σλοβενία, εφαρμόζοντας ποσόστωση στις αιτήσεις ασύλου και απειλώντας να επαναφέρει τους συνοριακούς ελέγχους στα σύνορα με την Ιταλία. Τώρα, δεδομένης της πρόσφατης επιτυχίας του αντιμεταναστευτικού “Κόμματος της Ελευθερίας”, η Κυβέρνηση της Βιέννης ίσως συνεχίσει να σκληραίνει την στάση της. Αν τα παραδοσιακά κόμματα της Αυστρίας αντιληφθούν, πως τα ισχυρά εκλογικά αποτελέσματα του “Κόμματος της Ελευθερίας” θέτουν σε κίνδυνο τις δικές τους προοπτικές –ιδιαίτερα εν όψει των γενικών εκλογών του 2018- τότε ίσως προσπαθήσουν να υιοθετήσουν και αυτά μια πιο εθνικιστική ατζέντα.
“Η Αθήνα θα παρουσιάσει στην Κομισιόν νέα σχέδια για βελτίωση των συνοριακών ελέγχων και αν τα σχέδια αυτά δεν τύχουν θετικής υποδοχής, η Ελλάδα μπορεί να αποβληθεί από την Ζώνη Σένγκεν”
Η Ιταλία είναι μεταξύ των χωρών, που ανησυχούν περισσότερο για την τάση αυτή, φοβούμενη, πως η Βιέννη μπορεί να κλείσει τα σύνορά της, ως απάντηση στην λαϊκή απαίτηση. Αυτή η κίνηση θα «έκοβε» μια από τις βασικές μεταναστευτικές οδούς μεταξύ της Ιταλίας και της Βόρειας Ευρώπης, που, με την σειρά της, θα μπορούσε να οδηγήσει απομωνομένους πρόσφυγες/μετανάστες να κατασκηνώσουν στα σύνορα Ιταλίας-Αυστρίας. Επιπλέον, το κλείσιμο συνόρων, ή ακόμα και οι συνοριακοί έλεγχοι, θα έπλητταν το διμερές εμπόριο και θα έκαναν ακόμα εντονότερη την κυκλοφοριακή συμφόρηση σε μια από περιοχές της Ευρώπης με την μεγαλύτερη διέλευση.
Και η Ελλάδα, όμως, θα ένοιωθε τις επιπτώσεις μιας ευρωσκεπτικιστικής Αυστριακής Κυβέρνησης. Η Αθήνα προσπαθεί αυτή την στιγμή να πείσει τους εταίρους στην Συμφωνία της Ζώνης Σένγκεν, πως οι προσπάθειές της να προστατεύσει τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι επαρκείς. Για τον σκοπό αυτόν, η Αθήνα θα παρουσιάσει στην Κομισιόν αυτήν την εβδομάδα νέα σχέδια για βελτίωση των συνοριακών ελέγχων. Αν τα σχέδια δεν τύχουν θετικής υποδοχής, η Ελλάδα μπορεί να αποβληθεί από την Ζώνη Σένγκεν.
“Οι δημοσκοπήσεις στην Γερμανία δείχνουν, πως τα δυο μεγαλύτερα γερμανικά κόμματα, η κεντροδεξιά Χριστιανοδημοκρατική Ένωση και το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, χάνουν έδαφος έναντι λιγότερο μετριοπαθών ομάδων, κυρίως του εθνικιστικού κόμματος “Εναλλακτική για την Γερμανία” (AfD) “
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα διαπραγματεύεται με τους πιστωτές της τον καθορισμό των μεταρρυθμίσεων, που θα πρέπει να εφαρμόσει για να λάβει την επόμενη δόση από το πρόγραμμα διάσωσης και τα έκτακτα μέτρα, που θα πρέπει να λάβει, αν δεν καταφέρει να πετύχει τους δημοσιονομικούς στόχους μέχρι το 2018. Ως μέλος της Ζώνης Σένγκεν και της ευρωζώνης, η Αυστρία θα έχει λόγο και στα δυο ζητήματα. Και οι πιέσεις στο εσωτερικό μπορεί να αναγκάσουν την Βιέννη να τηρήσει σκληρότερη στάση απέναντι στην Ελλάδα.
Πέραν των επιπτώσεων για την Νότια Ευρώπη, οι πολιτικές εξελίξεις στην Αυστρία είναι αξιοσημείωτες για την σχετική ομοιότητά τους με τις πολιτικές εξελίξεις στην Γερμανία. Οι δημοσκοπήσεις στην Γερμανία δείχνουν, πως τα δυο μεγαλύτερα γερμανικά κόμματα, η κεντροδεξιά Χριστιανοδημοκρατική Ένωση και το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, χάνουν έδαφος έναντι λιγότερο μετριοπαθών ομάδων. Το εθνικιστικό κόμμα “Εναλλακτική για την Γερμανία”, για παράδειγμα, αυτή την στιγμή συγκεντρώνει ποσοστό 14% στις δημοσκοπήσεις.
“AfD: Η Γαλλία και άλλες νοτιοευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να εξαιρεθούν από την ευρωζώνη, λόγω της απροθυμία τους να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις”
Η “Εναλλακτική για την Γερμανία” (AfD) ξεκίνησε ως μια κίνηση ακαδημαϊκών και δημοσιογράφων, που επέκριναν την ευρωζώνη, σύντομα, όμως, εξελίχθηκε σε αντιμεταναστευτικό κόμμα. Η προσφυγική/μεταναστευτική πολιτική των «ανοικτών θυρών», που ακολουθεί η Άνγκελα Μέρκελ, “ανέβασε” το κόμμα της AfD, που είδε την δημοφιλία του να αγγίζει διψήφιο ποσοστό μέσα σε λίγους μήνες. Όμως, καθώς η ροή προσφύγων/μεταναστών προς την Γερμανία έχει μειωθεί, το AfD έχει αναζητήσει και άλλους τρόπους, ώστε να προσελκύσει την ευρωσκεπτικιστική και εθνικιστική ψήφο. Σε συνέντευξη, που δημοσιεύθηκε στις 24 Απριλίου στην εφημερίδα “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, ο Jorg Meuthen, διακεκριμένο μέλος του AfD πρότεινε επιστροφή στις ρίζες του κόμματος. Ο Meuthen υποστήριξε, πως η Γαλλία και άλλες νοτιοευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να εξαιρεθούν από την ευρωζώνη, λόγω της απροθυμία τους να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις.
“Στην Γερμανία η κεντροδεξιά, όσο και η κεντροαριστερά έχουν επικρίνει την ΕΚΤ, και ο γερμανικός Τύπος κριτικάρει τακτικά τις στρατηγικές της ΕΚΤ”
Μεταξύ των γερμανικών κομμάτων, το κόμμα AfD δεν είναι το μοναδικό, που αμφισβητεί την ευρωζώνη. Μαζί με ένα μεγάλο τμήμα του γερμανικού λαού, η γερμανική Κυβέρνηση ανησυχεί για τις πιθανές επιπτώσεις στον οικονομικό τομέα από την επεκτατική νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Τόσο η κεντροδεξιά, όσο και η κεντροαριστερά έχουν επικρίνει την ΕΚΤ, και ο γερμανικός Τύπος συζητάει τακτικά τις στρατηγικές της ΕΚΤ. Στις αρχές Απριλίου, ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε, φέρεται να κατηγόρησε την ΕΚΤ για την άνοδο της δημοφιλίας του AfD. Η ειρωνεία είναι, πως, εκφράζοντας την δυσαρέσκεια του, τα παραδοσιακά φιλοευρωπαϊκά κόμματα επιβεβαιώνουν την θέση του AfD.
Επιπλέον, οι δηλώσεις Meuthen αποκαλύπτουν την επιθυμία του AfD να αποδυναμώσει τον βασικό πολιτικό και οικονομικό συνεταιρισμό της Ευρώπης, την συμμαχία μεταξύ Γερμανίας και Γαλλίας. Όμως, για τους Γάλλους εθνικιστές, τουλάχιστον, η ιδέα του AfD, ίσως να μην ειναι και τόσο κακή.
“Η ευρωσκεπτικιστική τάση αποτελεί απειλή, όχι μόνον για το μέλλον της Νότιας Ευρώπης, αλλά και για το μέλλον του συνόλου της Ευρώπης”
Το “Εθνικό Μέτωπο” της Γαλλίας είναι εξίσου σκεπτικιστικό έναντι του ευρώ, υποστηρίζοντας, πως έχει βλάψει την γαλλική οικονομία και έχει υπονομεύσει την εθνική της κυριαρχία. Μάλιστα, το κόμμα έχει υποσχεθεί να θέσει το θέμα της συμμετοχής στην ευρωζώνη σε δημοψήφισμα, αν κερδίσει στις προεδρικές εκλογές του 2017. Από την πλευρά του, το AfD πρόσφατα ανακοίνωσε, πως θα αναζητήσει μεγαλύτερη συνεργασία με κόμματα-ομοϊδεάτες. Η αμοιβαία δυσαρέσκεια για την ευρωζώνη, αν και για διαφορετικούς λόγους, θα μπορούσε να φέρει κοντά τα δυο κόμματα.
Η ευρωσκεπτικιστική τάση αποτελεί απειλή, όχι μόνον για το μέλλον της Νότιας Ευρώπης, αλλά και για το μέλλον του συνόλου της Ευρώπης.
“Μια ευρωσκεπτικιστική Γερμανία θα μπορούσε να «παγώσει» ή ακόμα και να αντιστρέψει την διαδικασία της Ευρωπαϊκής ενοποίησης”
Η άνοδος του εθνικιστικού αισθήματος θα μπορούσε να οδηγήσει τις Κυβερνήσεις της Βόρειας Ευρώπης να απομονωθούν από τον Νότο,
κλείνοντας τα σύνορα ή αποφασίζοντας, πως η ευρωζώνη θα μπορούσε να τα πάει καλύτερα, χωρίς τα προβληματικά της μέλη.
Για την ώρα, ο ευρωσκεπτικισμός είναι πολύ εντονότερος στην Αυστρία, μια εύπορη, αλλά σχετικά μικρή χώρα με περιορισμένη επιρροή στις υποθέσεις της ΕΕ. Αν και μια ευρωσκεπτικιστική Αυστρία θα μπορούσε να κάνει την ζωή πιο δύσκολη για την Νότια Ευρώπη, πιθανότατα δεν θα αποτελούσε συστημική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, μια ευρωσκεπτικιστική Γερμανία θα μπορούσε να «παγώσει» ή ακόμα και να αντιστρέψει την διαδικασία της Ευρωπαϊκής ενοποίησης”.
