Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΤΕΩΣ ΚΙΤΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ
(Παλαιομέτοχο Λευκωσίας, 4 Ιουνίου 1938 – Λάρνακα, 5 Οκτωβρίου 2025)
Στη χαραυγή της δεκαετίας του 1980, έγινα δέκτης του «S.O.S. ΑΙΘΙΟΠΙΑ» — πομπός: ο βουβός θρήνος εκατομμύριων μανάδων του λεγόμενου «άγριου Τρίτου Κόσμου». Σαν ωστικό κύμα η λιμοκτονία στην Αιθιοπία – και με ταχύτητες έκρηξης πεινασμένων παιδιών – σάρωνε την αλήθεια του όντος μέσα από το μαυρόασπρο κουτί της τηλεόρασης.
ένα σκελετωμένο προσωπάκι παιδιού από πείνα συνθέτει Θεία Εικόνα! Κρ. ΧΑΡΑΚΗΣ 5 Οκτωβρίου, 2025
*** Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, με φόντο ανάμνησης το “S.O.S. Αιθιοπία!…”, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Εκοιμήθη σε ηλικία 87 χρονών. Επί 46 χρόνια, από το 1973 έως το 2019, διετέλεσε Μητροπολίτης στην ιστορική πόλη του Ζήνωνα.
ΣΤΙΣ 5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Η Ι.Μ. ΤΑΜΑΣΟΥ ΚΑΙ ΟΡΕΙΝΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΝΕΙ : «πρὸ ὀλίγου ἐξεδήμησε πρὸς Κύριον ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης πρῶην Κιτίου Χρυσόστομος», ὁ ὁποῖος ἔλκει τὴν καταγωγήν του ἐκ τῆς θεοσώστου Ἐπαρχίας Ταμασοῦ, ἐκ τῆς εὐσεβοῦς κωμοπόλεως: Παλαιομετόχου. Ἐν ταπεινώσει προσευχόμεθα ὁ Κύριος τῆς Δόξης νὰ συγχωρέσει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ καὶ κατατάξει αὐτήν ἐν χώρα ζώντων. Ὁ Θεός νὰ τὸν ἀναπαύσει. Ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ταμασοῦ καὶ Ὀρεινῆς».
*** Ακούγοντας για τον θάνατο του αείμνηστου Μητροπολίτη Χρυσόστομου, αισθάνθηκα να ξαναγεννιέται εκείνη η οντολογική ενότητα φιλίας και αγάπης που θεμέλιωνε την ιστορία της καταπολέμησης της πείνας από ιδέα σε πράξη, στην μικρή μας πατρίδα Κύπρο. Η φιλοσοφία και το έργο του Χρυσόστομου για την καταπολέμηση της Μάστιγας της Πείνας χωρίς περιορισμό φυλής/ θρησκείας/ χρώματος δέρματος, έμπρακτα, επέκτεινε σε ιερότητα την πνευματική και την πολιτισμική ομορφιά της Κύπρου μας, αρχικά, μέσω της UNICEF, και σε συνέχεια – με την ίδρυση ενός καθαρά κυπριακού θεσμού: του Παγκύπριο Σύνδεσμο της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας – κατευθείαν σε όλο τον κόσμο. Η εμπλοκή ενός Αρχιερέα σε ένα ανθρωπιστικό μη-κερδοσκοπικό οργανισμό δεν στοχεύει, απλώς, να δείξει ότι ιεροσύνη και ελεημοσύνη πάνε μαζί, αλλά, περισσότερο, υποβάλλει την αλληλοπεριχώρηση και τη συμμετοχή τους σε μια ανθρωποκεντρική δομή. Από το 1981 μέχρι το 2021 ο Κιτίου Χρυσόστομος διετέλεσε πρώτος εκλεγμένος Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας. Στις γραμμές που ακολουθούν ανακαλείται στη μνήμη μας η μορφή ενός ανδρός, Μητροπολίτη, η οποία υπήρξε πρότυπο σταυροφόρου αγάπης προς τις διάφορες ιεραποστολές, με λάβαρο την Καταπολέμηση της Πείνας χωρίς περιορισμό θρησκείας, φυλής ή γεωγραφίας. Το 1979, χρονιά που γνώρισα τον Μητροπολίτη Κιτίου Χρυσόστομο, ήμουν ο νέος διευθυντής στη Διανέλλειο Τεχνική Σχολή της Λάρνακας1. Ήμουν στην ηλικία νέος, με εκείνο το πνεύμα το ανήσυχο που κάθε νέος εκπαιδευτικός αισθάνεται για το έργο που του εμπιστεύθηκε η πολιτεία. Η λεπτομέρεια αυτή μολονότι δεν αγγίζει με κανένα τρόπο στην ουσία αναφορικά με το σημαντικό έργο του Μητροπολίτη Κιτίου, ωστόσο κατευθύνει να δούμε με ελεύθερο πνεύμα πιο καθαρά τη δράση ενός ξεχωριστού ιεράρχη, ακριβολογώντας. Όταν πρωτοεπισκέφθηκε ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος το σχολείο μου σε εναρκτήρια τελετή δεν έβλεπα μόνο έναν απλό, καταδεκτικό και ευχάριστο ιεράρχη, αλλά ένα άντρα με ικανότητα να δίνει νόημα στο «επικοινωνιακό πράττειν» των χριστιανικών αξιών σε ευρύτερους ορίζοντες από την πόλη της αρχιεροσύνης του. Είχε το χάρισμα Καπετάνιου με ανοικτό οδυσσειακό
- Η Διανέλλειος Τεχνική Σχολή Λάρνακας λειτουργούσε την περίοδο αυτή απέναντι στην Ιερά Μητρόπολη Κιτίου.
ορίζοντα που άγγιζε στον όπου γης Άνθρωπο της φτώχειας! Χρησιμοποιώ αυτό τον συμβολικό παραλληλισμό και πιο κάτω γιατί, εκτός από το ότι αγαπώ πολύ την θάλασσα, αισθάνομαι ιδιαίτερη εκτίμηση στο πρότυπο που τιθασεύει τις φουρτούνες, ως απείκασμα της νοητής αρμονίας μιας δικής του, όπου γης, Ιθάκης. Με ανοικτό και ευαίσθητο πνεύμα στοργής και αγάπης αγκάλιαζε ο λόγος του τα προσφυγόπουλα της σχολής μου. Κάτι περισσότερο∙ ήταν ο άνθρωπος που μπόρεσε να πάρει το πηδάλιο του Παγκύπριου Συνδέσμου της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας τέσσερις δεκαετίες. Το σκάφος κατάφερε να μεταφέρνει έμπρακτα την κυπριακή βοήθεια σε πεινασμένους του κόσμου, κυρίως, στη Μαύρη Ήπειρο! Επιγραμματικά, ένας ατέρμονας πηγαιμός στην Ιθάκη του Παγκύπριου Συνδέσμου της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας, ταξίδευε επί προεδρίας του αείμνηστου Μητροπολίτη Χρυσόστομου. Το σκάφος αγκυροβολούσε να στηρίξει και να βοηθήσει Ιδρύματα, Ορφανοτροφεία, να μεταφέρει υιοθεσίες παιδιών, επισκέψεις κλιμακίου γιατρών σε χώρες της Αφρικής, να δώσει ελπίδα σε σεισμόπληκτους, παθόντες από πολέμους, θεομηνίες-τσουνάμι κ.ά., σε Αφρική, Ασία, Λατινική Αμερική και Ευρώπη. Το ταξίδι βοήθειας ξεκίνησε με την Αιθιοπία τη δεκαετία του 1980. Η πείνα και η ανθρώπινη τραγωδία στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο του 20ο αιώνα θα μπορούσε να την αντιληφθεί κανείς ως καμένο Δάσος, με ό,τι απεικονίζει αυτή η αμαύρωση της φυσικής αρμονίας σε δικαιώματα ανθρώπων για τη ζωή. Στην προεδρία του οδηγείται ο Σύνδεσμός με αποστολές βοήθειας στην Αιθιοπία, την Κίνα και την Κένυα, τη Γκάνα και τη Ρουάντα, το Καμερούν και το Μπανγκλαντές, το Ζαΐρ και το Μεξικό, την Αλβανία και τη Ρουμανία, τον Λίβανο και τους Κούρδους, την Ελλάδα και τη Γεωργία, τη Ρωσία και την Ιορδανία, τη Σομαλία και την Αίγυπτο, το Ιράκ και το Ιράν, την Ουκρανία και το Χαρτούμ, τη Βόρεια Ήπειρο και τη Βουλγαρία, την Τανζανία και τη Σιβηρία, τη Ζιμπάμπουε και την Ουγκάντα, τη Σταυρούπολη, τις Ινδίες και τη Μοζαμβίκη, την Τουρκία και την Ινδονησία, τη Σερβία και τη Μαδαγασκάρη.
2. Πηγή: δημοσίευση πληροφοριακού υλικού της ταμία του Συνδέσμου, Δρ. Ανδρούλα Καζαμία Πασχαλίδου, στο Λεύκωμα ΙΔ΄ Ετήσιου Φιλανθρωπικού Δείπνου, 29 Μαΐου 2012, όπου ανακοινώθηκε το μέχρι τότε ποσό ουσιαστικής βοήθειας των επώνυμων και ανώνυμων Κυπρίων, έξι εκατομμύριων δολαρίων Αμερικής ($ 6,500,000), μαζί με εκατοντάδες τόνους σε είδη ένδυσης και υπόδησης, σχολικών ειδών, φαρμάκων και τροφίμων σημαντικής αγοραστικής αξίας.
Εκείνο το «S.O.S. ΑΙΘΙΟΠΙΑ», μού έδειξε τον δρόμο της πρώτης μου γραφής. Ξεκίνησα ένα δικό μου ταξίδι στοχασμού κι αναζήτησης της δικής μου παγκόσμιας Ιθάκης με το θεατρικό «Μάνα, μάνα-γη»∙ ήταν για εμένα το ό,τι καλύτερο μνημόσυνο για τη μητέρα μου την οποία πρόσφατα είχα χάσει: να γράψω και να διδάξω θέατρο με άξονα την καταπολέμηση της πείνας. Στη δική μου Ιθάκη παρέμεινε ολοζώντανη η ιδέα Μάνα κι αγκάλιασε κάθε μάνα της γης μας, και την ζωντανή Παναγιά να δακρύζει για τα παιδιά, που τα παραμόρφωνε η πείνα! Από εδώ ξεκίνησε το ερέθισμα του ποιητικού έργου και ακολούθησε η γνωριμία με τον Μητροπολίτη. Το «Μάνα, μάνα-γη»3 έμελλε να δρομολογήσει μια ξεχωριστή φιλία και αλληλοεκτίμηση με τον μακαριστό ιεράρχη, η οποία δεν σταμάτησε ως την τελευταία του πνοή. Ουσιαστικά, η φιλοσοφία είναι η φιλία προς τη σοφία που οδηγείται σ’ αρμονία με την αντικειμενική ευτυχία της προσφοράς του ανθρώπου στον άλλο άνθρωπο. Αυτή ήταν η ουσιαστική ώθηση ανάμιξης του Μητροπολίτη με τη γένεση του Παγκύπριου Συνδέσμου της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας. Από μια άλλη πλευρά, σαν περνούσε μέσα από τον λαβύρινθο μιας δίκης, αναδύθηκε η φιλοσοφική του διανόηση, –κάτι που τη συναντά κανείς στην αρχεγονότητά της- αναζητώντας όχι κάτι για τον εαυτό του, αλλά την ουσία της καταπολέμησης της πείνας σε διάδοχο σχήμα: «να μην θραυτεί η κινητικότητα, ο σκοπός και η συνέχεια της ιδέας για την βοήθεια στα πεινασμένα παιδιά του κόσμου». Με το σημείωμα αυτό, δίνω μόνο μια μικρή γεύση στον αναγνώστη, μια σύντομη μαρτυρία βιωμάτων, γιατί είναι αδύνατο να καλύψει κανείς από μόνος του, με λίγες σελίδες, ένα τεράστιο σε μέγεθος έργο προσφοράς ενός ιεράρχη, της εμβέλειας των ανησυχιών του Μητροπολίτη Χρυσόστομου. Το έργο του παραμένει πάντα μια ανοικτή «πρόκληση» στον αυριανό ερευνητή της ανθρωπιάς του λαού μας, μνημοσύνη, που αναπαύει την ψυχή του! Με τέσσερεις δεκαετίες στις επάλξεις του Παγκύπριου Συνδέσμου Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας ο Άγιος Κιτίου ήταν ο κατά πάντα συνδεσμικός κρίκος στις συντεταγμένες δράσεις όλων μας,
3. Το βιβλίο «Μάνα, μάνα-γη» κυκλοφόρησε το 1981 αφιερωμένο ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ΈΛΙΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΠΟΥ ΓΗΣ ΜΑΝΑ και ως εργαλείο αποστολής βοήθειας, μέσω της UNICEF, για τα παιδιά τη Αιθιοπίας. Ο Πρόλογος, ανήκει στον Κιτίου Χρυσόστομου! Το θεατρικό παρουσιάστηκε με ηθοποιούς-μαθητές της Διανελλείου Τεχνικής Σχολής Λάρνακας! Οι εισπράξεις από την πώληση του βιβλίου και από τις παραστάσεις του έργου, αποτέλεσαν την πρώτη κυπριακή προσφορά του Παγκύπριου Συνδέσμου της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας στην Αιθιοπία. Συμβολικά, – και για την ιστορία – παραδόθηκε η εισφορά σε εκπρόσωπο της UNICEF, σε ειδική τελετή, από μια μικρή προσφυγοπούλα μαθήτρια, μέλους του χορικού, του γυμνασιακού τότε κύκλου της Διανελλείου.
για να μετασχηματιστεί η ιδέα σε πράξη και να καταπολεμηθεί η πείνα χωρίς περιορισμό! Κατάφερε να μας φέρνει συνεχώς χαμόγελα παιδιών να κοιτάζουν, από τις μακρινές τους χώρες στο μικρό μας νησί και ανακαλύπτουν τη «θεά ελπίδα»! Λίγο πριν εγκαταλείψει τα γήινα τον ενημέρωσα για τις «Μουσικές Τριλογίες» που έγιναν στη Λεμεσό και για την αγορά γάλακτος για τα παιδιά της Γάζας μέσω του προγράμματος «Αμάλθεια», είδα στο πρόσωπό του ένα δάκρυ αντικειμενικής ευτυχίας… Καλό ταξίδι στη Μακάρια Οδό Σεβασμιότατε και από εμένα, και από τα μέλη του Συνδέσμου που φώτισες με την παρουσία σου, αλλά και από όλα τα παιδιά της Μαύρης Ηπείρου που βάφτισες, με ανάδοχη την Κύπρο.
Δρ. ΚΡΙΣΤΗΣ ΧΑΡΑΚΗΣ Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου της Καταπολέμησης της Μάστιγας της Πείνας Λεμεσός, 09/10/2025
