H ανάπλαση των κήπων της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης

Ο  Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Προύσης κ. Ελπιδοφόρος Λαμπρυνιάδης τονίζει για το έργο στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ τα εξής:

“Η ανανέωση και αναμόρφωση του κήπου της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης αποτελεί χρέος μας προς τους προκατόχους μας αλλά και στους διαδόχους μας. Στην προσπάθεια αυτή έχουμε θερμό και ακαταπόνητο συμπαραστάτη και πρωταγωνιστή τον κ. Νικόλαο Θυμάκη, ο οποίος έθεσε τον εαυτό του εθελοντικά στην υπηρεσία της Σχολής μας και παρακίνησε και άλλους δωρητές και εθελοντές να εργαστούν. Είμαι σίγουρος ότι θα βρεθούν και οι δωρητές για την ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας, ώστε να καμαρώνουμε όλοι, εμείς οι μοναχοί και εσείς οι επισκέπτες έναν κήπο αντάξιο της ιστορίας και του πολιτισμού μας”.

Η εξέλιξη των εργασιών για την ανάπλαση των κήπων της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.(*)

ELPIDOFOROS-768x1024
Mitropolitis Prousis, Elpidoforos Lampriniadis
Foto: Elliniki Gnomi, Gelly Andronikou-Gassmann

Στα πλαίσια των προσπαθειών του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την επαναλειτουργία της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, έχει γίνει την τελευταία διετία μία σειρά ενεργειών με πρωτοβουλία του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτου Προύσσης και ηγουμένου της Ι.Μ Αγίας Τριάδος Χάλκης κ.κ.Ελπιδοφόρου σε συνεργασία με Πανεπιστημιακά ιδρύματα για τις μελέτες αποκατάστασης των κτιρίων και του περιβάλλοντος χώρου. Ήδη , εδώ και αρκετό καιρό, έχει ξεκινήσει η προσπάθεια εφαρμογής της μελέτης για τον ιδιαίτερα όμορφο κήπο της Σχολής, που βασίζεται στην μελέτη ομάδας επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο NEAPOLIS της Πάφου (**)

Με κυρίαρχες μορφές τους μεγάλους κέδρους λιβάνου που σχηματίζουν αλέα στην είσοδο, τα πεύκα, τα κυπαρίσσια και τις  χαρακτηριστικές ροδοδάφνες , ο κήπος είχε βασικές δομές για να στηριχθεί η μελέτη  ανάπλασης, με σεβασμό το παρελθόν και την τοπική  χλωρίδα του δάσους του λόφου της Ελπίδας, όπου βρίσκεται το ιστορικό κτίριο της σχολής. Έτσι, η «αναδιανομή» υπάρχοντος φυτικού υλικού  και η θεματική ενοποίηση κατακερματισμένων χώρων, ήταν προτεραιότητα , προκειμένου να διαμορφωθεί η εικόνα ενός θεματικού κήπου , ο οποίος περιλαμβάνει 3 ενότητες: τον κήπο των αρετών, των εδώδιμο κήπο και τον κήπο με τα φυτά που αναφέρονται σε χωρία της Αγίας Γραφής (έχουν χρησιμοποιηθεί περί τα 50 από τα 82 που αναφέρονται). Όλα αυτά , ενοποιημένα, συνθέτουν  έναν κήπο μοναστηριακό, αειφόρο και αυτοδιαχειριζόμενο, εξαιρετικά συμβολικό και αισθητικά ενδιαφέροντα.

XALKI
Foto: N. Thimakis

Η διαδρομή των αρετών, βασίστηκε σε κείμενο του 12ου αιώνος που ανήκε στον CodexClarkianus και εντοπίστηκε πρόσφατα στην Οξφόρδη.  14 φυτά, συνθέτουν αυτήν την διαδρομή  στο τμήμα εισόδου της Σχολής και κάνουν  την πορεία αυτή, οδό περισυλλογής και κατάνυξης, εισάγοντάς μας στο  νόημα που ο χώρος εκπέμπει.

Ξεκινώντας λοιπόν, από την πύλη του κήπου των αρετών, ακολουθεί κανείς το μονοπάτι που οδηγεί στο κέντρο του κήπου. Τρία είναι τα προπύλαια δέντρα στον κήπο αυτόν: κυπαρίσσι, κέδρος και πεύκο. Όλα είναι βραδυαυξή, αειθαλή φυτά που μεγαλώνουν ως αυτοφυή στο μεσογειακό οικοσύστημα. Οι καρποί τους –μικρά, στυφά κουκουνάρια- δεν είναι εδώδιμοι, δεν προσφέρονται για απόλαυση. Εισηγούνται την εγκράτεια.

Στην συνέχεια, συναντά κανείς τα δέντρα των κίτρων. Μετά την εγκράτεια, υπάρχει αγνότητα και σωφροσύνη. Οι ελλειψοειδείς, μη χυμώδεις καρποί τους, τα κίτρα, είχαν χρώμα ωχρό, σαν την ωχρότητα της σωφροσύνης.

Σε επόμενο στάδιο, δίπλα στο μνημείο του Κεμάλ Ατατούρκ, στέκεται ορθός ο φοίνικας με τον στητό κορμό του, συμβολίζοντας την δικαιοσύνη. Όπως ο φοίνικας αργεί να καρποφορήσει, έτσι κι η δικαιοσύνη απαιτεί μεγάλο μόχθο κι άσκηση για να αποφέρει καρπούς.

XALKI1
Foto: N. Thimakis

Σειρά έχουν τα κρίνα που συμβολίζουν την ακτημοσύνη. Συγκινούν την όραση με την ωραία τους χροιά και το στρογγυλό τους σχήμα, όπως και την όσφρηση με την γλυκιά τους ευωδία. 

Πιο πέρα από τα ρόδινα κρίνα, μεγαλώνουν συκιές που σκιαγραφούν την πραότητα και τη συγκράτηση της οργής.

Κι όπως θαυμάζει κανείς τις ευθαλείς κι εύκαρπες συκιές, έτσι θαυμάζει δίπλα τους την άμπελο με την σκιερή δροσιά των φύλλων της, προσφέροντας εικόνα ηρεμίας και πνευματικής ευφροσύνης. Γιατί όποιος συγκρατεί τον θυμό του, έχει τη χαρά στην ψυχή του. Την άμπελο διαδέχεται η ροδιά που συσχετίζεται με τις αρετές του θάρρους και του σθένους.

Κοντά στη ροδιά χωροθετείται η ροδακινιά. Κανένας άλλος καρπός δεν συμβολίζει καλύτερα τις αρετές της μετριοφροσύνης και της ταπεινοφροσύνης. Πρέπει κανείς να σκύψει και να υποκλιθεί, περνώντας από κάτω της για να μαζέψει τους καρπούς της. Φτάνοντας στο κέντρο του κήπου των αρετών, ένα μεγάλο δέντρο με κλαδιά από πάνω ως κάτω, συμβολίζει την προσευχή. Είναι ο στύραξ ή υγράμβαρη. 

Γύρω του, το νερό του παρέχει την ζωοδόχο δύναμη να υψωθεί προς τον ουρανό προσευχόμενος. Πάνω του αναρριχάται και στηρίζεται η σμίλαξ, η οποία συμβολίζει τη γνώση, παραπέμποντας στον τρόπο που η προσευχή υποστηρίζει τη γνώση προκειμένου να προσεγγίσει κανείς το θείο. 

Στην συνέχεια, απαντάται η ελιά. Της ελιάς το γέννημα, έλαιον, ομόηχο και συγγενές της ειλικρινούς ελεημοσύνης, με την οποία η ψυχή εκφράζει τις ύψιστες των αρετών. Αξίζει να σημειώσουμε ότι τα ελαιόδενδρα που χρησιμοποιήθηκαν , «μαζεύτηκαν» και «μεταφυτεύθηκαν» από διάφορα σημεία του υπάρχοντος κήπου , με πολύ προσεκτικό και ιδιαίτερο τρόπο.

Γειτονεύει με το βάτο της υπακοής, ο οποίος κλείνει τον κύκλο της διαδρομής. Φυτό φτωχό από την φύση του, υποκύπτει όταν κανείς προσπαθήσει να το ξεριζώσει, ενώ το ακανθώδες του συμβολίζει το τραχύ κι επίπονο της ζωής των ανθρώπων. Ωστόσο, χαράζει ταυτόχρονα μια καινούργια πορεία προς τους καρποφόρους κήπους της αγάπης που «ουδέποτε εκπίπτει». 

Το φυτικό υλικό συλλέχθηκε από Ελλάδα και Τουρκία μέσω χορηγιών ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι στη διάρκεια αυτών των μηνών, αρκετοί εθελοντές έχουν  έρθει και βοηθήσει στις φυτεύσεις. Εκτιμάται ότι η φάση των εργασιών φύτευσης θα ολοκληρωθεί τον Μάϊο.

XALKI2
Foto: N. Thimakis

  

(*) Το κείμενο βασίζεται σε τμήμα της μελέτης που συντάχθηκε από τον Νίκο Θυμάκη και την Ελένη Αντωνάρα

(**) Επικεφαλής ήταν η Δρ. Τζούλια Τζώρτζη, Αρχιτέκτων Τοπίου και την ομάδα αποτελούσαν οι Ελένη Αντωνάρα (Αρχιτέκτων), Θυμάκης Νικόλαος (Γεωπόνος ), Φιλιώ Ηλιοπούλου (Αρχιτέκτων Τοπίου), Βάντα Κυριάκου (Αρχιτέκτων), Βασίλης Γιαννάκης (Αρχιτέκτων) οι τελειόφοιτοι αρχιτέκτονες Χρυσούλα Βλάχου και Λουκάς Πρωτόπαππας καθώς και ομάδα 2ετών φοιτητών από το Πανεπιστήμιο Neapolis Πάφου. Την εκτέλεση του κηποτεχνικού μέρους του έργου επιμελείται το μέλος της ομάδας εργασίας Νικόλαος Θυμάκης (Γεωπόνος) .