Οι ιδέες του επαναστάτη Ρήγα Βελεστινλή (1757-1798) για τη γυναίκα συλλέχθηκαν από τα έργα του και εκφράζουν τις σχετικές απόψεις του.
Γνώριζε ο Ρήγας τον σημαντικό ρόλο της γυναίκας-μητέρας στην διάπλαση των παιδιών, των πολιτών της δημοκρατικής του πολιτείας, που οραματίζονταν να δημιουργήσει στον Βαλκανικό χώρομετά την επανάστασή του, και τη σημασία της μόρφωσής της. Γι’ αυτό στα «Δίκαια του Ανθρώπου», στο άρθρο 22, ο Ρήγας προσθέτει ότι η μόρφωση θα είναι όχι μόνο για τα αγόρια, αλλά και για τα κορίτσια. Για πρώτη φορά, το 1797, αναγράφεται σε συνταγματικό κείμενο ότι η εκπαίδευση θα είναι υποχρεωτική για όλα τα παιδιά, αγόρια και κορίτσια. Χαρακτηριστικά ο Ρήγας τονίζει με έμφαση: «Η πατρίς έχει να καταστήση σχολεία εις όλα τα χωρία δια τα αρσενικά και θηλυκά παιδία».
Επίσης, στο Σύνταγμά του, άρθρο 109, ο Ρήγας τονίζει ότι και οι γυναίκες θα εκπαιδεύονται στην τακτική του πολέμου, όπως και οι άνδρες, θεωρούμενος ίσως κατ’ αυτόν τον τρόπο ο εισηγητής της ισότητας των δύο φύλων: «Όλοι οι ΄Ελληνες είναι στρατιώται. Όλοι πρέπει να γυμνάζωνται εις τα άρματα και να ρίχνουν εις το σημάδι. Όλοι πρέπει να μανθάνουν την τακτικήν. Ως και αι Ελληνίδες βαστούν μιζδράκια [τόξα] εις το χέρι, αν δεν είναι επιτήδειαι εις το τουφέκι».
Ακόμη, ο Ρήγας επισημαίνει την ωραιότητα της Ελληνίδας γυναίκαςστο πρώτο του βιβλίο,που μετέφρασε, με τίτλο «Σχολείον των ντελικάτων εραστών», το οποίο εκδόθηκε στη Βιέννη το 1790 και που θεωρείται ως το πρώτο κείμενο στα ελληνικά στο νέο είδος του διηγήματος. Συγκεκριμένα στο σημείο που ο Γάλλος συγγραφέας Βρεττόνε γράφει ότι η Παρισιάνα νέα γυναίκα είναι η ωραιότερη της οικουμένης, ο Ρήγας επισημαίνει την ωραιότητα της Ελληνίδας, τονίζοντας ότι ο Γάλλος συγγραφέας κάνει λάθος: «Εις αυτό ως φιλόπατρις με φαίνεται πως έχει λάθος ο συγγραφεύς. Είναι παντού καλούτσικες, έχομεν και ημείς τις εδικές μας. Η ωραιότης των Ελληνίδων έγινε παροιμία εις τους Ευρωπαίους. Θέλοντας να εκφράσουν ένα ωραίον πλάσμα λέγουν, ‘’VoilaunebeauteGrecque’’, να μία Ελληνική ωραιότης».
Δρ. Δημήτριος Απ. Καραμπερόπουλος
