Μιλάει σήμερα στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ ο Ξενοφών Διον. Μουσάς, Kαθηγητής Φυσικής Διαστήματος, Τομέας Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής Τμήμα Φυσικής Σχολή Θετικών Επιστημών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.
Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη
«Ανακαλύψαμε ότι ο Μηχανισμός προβλέπει τις εκλείψεις (το ανέμενα), τελείως αναπάντεχα διαπιστώσαμε ότι η κίνηση της Σελήνης ακολουθεί με καλή προσέγγιση τον δεύτερο νόμο οτυ Κέπλερ, δηλαδή πηγαίνει ταχύτερα όταν είναι στο περίγειο (κοντά στην Γη) και βαθμιαία επιβραδύνεται μέχρι το απόγειο, το μακρύτερο σημείο από την Γη, στην διάρκεια της μηνιαίας περιφοράς της γύρω από τον πλανήτη μας. Διαβάσαμε μεγάλο τμήμα του εγχειριδίου χρήσης μέσα στον Μηχανισμό όπου είναι κλεισμένο 20 αιώνες μέσα στην σκουριά». Αυτά τονίζει σήμερα στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ ο Ξενοφών Διον. Μουσάς, Kαθηγητής Φυσικής Διαστήματος, Τομέας Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής Τμήμα Φυσικής Σχολή Θετικών Επιστημών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, καθώς ο ίδιος είναι από τους τρεις ιδρυτές της ομάδας μελέτης του Μηχανισμού.
-Εκτιμάτε ότι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, είναι ο αρχαιότερος, πολυσύνθετος αστρονομικός φορητός υπολογιστής, με τον οποίον προσδιορίζονταν οι θέσεις του Ήλιου, της Σελήνης και, πιθανότατα, των πέντε γνωστών κατά την αρχαιότητα πλανητών;
«O Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ο αρχαιότερος υπολογιστής, το αρχαιότερο πλανητάριο, αστρονομικό ρολόι και μηχανικός Κόσμος που έχουμε στα χέρια μας σε οποιοδήποτε μουσείο. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι επιτομή της Ελληνικής Φιλοσοφίας, διότι για να φτιάξεις ένα τέτοιο μηχανικό σύμπαν πρέπει να έχεις ενστερνισθεί την φιλοσοφία των Πυθαγορείων και των Ιώνων φιλοσόφων, ότι δηλαδή η φύση περιγράφεται με μαθηματικά και να την έχεις βάλει σε πράξη, ή όπως το λέει ο Γαλιλαίος δυο χιλιετίες μετά τον Πυθαγόρα: Η γλώσσα της Φύσης είναι τα μαθηματικά.
Πρέπει να έχεις αποδεχθεί ότι η Φύση περιγράφεται σωστά μόνο με τα μαθηματικά που εκφράζουν σωστά τους νόμους της φυσικής που διέπουν τα φυσικά φαινόμενα. Με αυτή την μέθοδο οι Έλληνες φιλόσοφοι βρίσκουν τις θέσεις του Ήλιου και της Σελήνης, των πλανητών, πότε γίνονται οι εκλείψεις και πού είναι ορατές, σε ποιες περιοχές της Γης».
-Είχαν φτιάξει άλλα παρόμοια μηχανήματα κατά την αρχαιότητα;
«Ο Αρχιμήδης είχε φτιάξει δυο παρόμοια μηχανήματα, αυτόματες μηχανικές ουράνιες σφαίρες που αναπαριστούσαν ρεαλιστικά τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων. Ο Ποσειδώνιος είχε στη Ρόδο ένα παρόμοιο μηχανικό σύμπαν. ο Προκόπιος μας πληροφορεί ότι στη Γάζα υπήρχε ένα παρόμοιο αστοονομικό ρολόι με αυτοματισμούς».
-Πώς ονομαζόταν κατά την αρχαιότητα;
«O Μηχανισμός των Αντικυθήρων ονομαζόταν κατά την εποχή του Αρχιμήδη Σφαίρα (μηχανική ουράνια σφαίρα) και λίγο αργότερα Πίναξ (πίνακας, δηλαδή) ή Πινακίδιον, με άλλα λόγια tablet, όπως διαβάζουμε σε αρχαία βιβλία, όπως η μυθιστορηματική ιστορία του Μεγαλέξανδρου, ή τα τεχνικά βιβλία του Ήρωνα, του Πρόκλου και άλλων. Πιθανώς ονομαζόταν Πίναξ, ίσως διότι είχε και πίνακες ή εφημερίδες όπως λέγονται από την αρχαιότητα από του αστρονόμους. Οι αστρονομικές εφημερίδες χρειάζονταν στον χρήστη του μηχανήματος ώστε να βρίσκει διάφορα δεδομένα, όπως το πλάτος και ίσως το γεωγραφικό μήκος».
-Χρησιμοποιούνταν και για άλλους σκοπούς;
«Πίνακες ή πινακίδια που όπως είπαμε ονομάζονταν τέτοια μηχανήματα κατά την αρχαιότητα, ήταν αστρονομικά ρολόγια και πλανητάρια, δηλαδή εκτός από ρολόγια ήταν και μηχανικά σύμπαντα, που έδειχναν συνεχώς την κίνηση του Ηλίου, την θέση της Σελήνης και των πλανητών σε σχέση με τα άστρα, ή ακόμη και τις φάσεις της Σελήνης και της εκλείψεις, ηλιακές και σεληνιακές, όπως ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.
Από την βιβλιογραφία, από αρχαία βιβλία που δίνουν λεπτομερείς περιγραφές, φαίνεται ότι τέτοια μηχανήματα χρησιμοποιούσαν οι άρχοντες, οι βασιλείς για να εντυπωσιάζουν τους φίλους τους και ασφαλώς και τους εχθρούς.
Ασφαλώς τέτοια μηχανήματα χρησιμοποιούνταν από τους αστρονόμους και φιλοσόφους γενικότερα στα πανεπιστήμια της εποχής, στις φιλοσοφικές σχολές, όπως ονομάζονταν. Τέτοια μηχανήματα ήταν πολύ χρήσιμα σε στρατιωτικούς, γεωγράφους, εξερευνητές, ταξιδευτές, πλοίαρχους κ.λπ. διότι μπορούσαν να χρησιμοποιούνται και για τον προσδιορισμό του γεωγραφικού πλάτους, που είναι εύκολο να υπολογιστεί, και του γεωγραφικού μήκους ενός τόπου. Συνεπώς ήταν χρήσιμα και για την πλοήγηση και για την χαρτογραφία. Με τέτοια μηχανήματα οι Έλληνες πήγαν μέχρι την Κίνα και έφτιαξαν λεπτομερείς χάρτες. Ο Πτολεμαίος στη Γεωγραφία του αναφέρει 60 πόλεις με σωστά γεωγραφικά πλάτη και μήκη, από την ανατολική Ινδία μέχρι την Ινδοκίνα, Κίνα, Βόρνεο, Παπούα, Ιάβα, Ινδονησία κ.ά. Περιγράφει με ακρίβεια τις διαστάσεις των νησιών, τις μεταξύ τους αποστάσεις. Μέσα στις πόλεις αυτές υπάρχει μια που ονομάζεται Βυζάντιο και δυο που ονομάζονται Εμπόρια. Σε αυτές οι Έλληνες πρέπει να είχαν εμπορικές βάσεις.
Για τους στρατηγούς ήταν πολύ σημαντικό να ξέρουν πότε γίνεται μια έκλειψη διότι οι στρατιώτες ήταν δεισιδαίμονες και δεν πολεμούσαν αν γινόταν μια έκλειψη. Οι Αθηναίοι πιθανότατα έχασαν το Πελοποννησιακό πόλεμο διότι φοβήθηκαν μια έκλειψη και δεν πολέμησαν. Οι Πελοποννήσιοι, πείσθηκαν από ένα Συρακούσιο αστρονόμο ότι η έκλειψη είναι ένα φυσικό φαινόμενο πολέμησαν και νίκησαν. Η έκβαση του πολέμου, συνεπώς κρίθηκε σε μεγάλο βαθμό από την τυχαία έκλειψη και τη δεισιδαιμονία».
-Πότε ανάγεται η κατασκευή του;
«O Μηχανισμός των Αντικυθήρων βρέθηκε σε ένα ναυάγιο που με βάση τα νομίσματα που βρέθηκαν, αλλά και τα αγγεία και τα αγάλματα και του άλλους θησαυρούς, εκτιμάται από τους ειδικούς ότι βούλιαξε γύρω στο 80 με 60 π.Χ.
Ο μηχανισμός με βάση την μορφή των γραμμάτων του εγχειριδίου χρήσης, (κ. Χαρ. Κριτζά) εκτιμάται ότι πιθανότατα φτιάχτηκε πιθανότατα μεταξύ του 150 με 100 π.Χ.».
-Μπορείτε να αναφερθείτε στο ιστορικό της ανακάλυψης;
«O Μηχανισμός των Αντικυθήρων βρέθηκε τυχαία το 1901 στον βυθό των Αντικυθήρων σε ένα αρχαίο ναυάγιο, σε βάθος γύρω στα 45 με 60 μέτρα.
Την Μεγάλη Τρίτη του Πάσχα του 1900 δυο πλοιάρια σπογγαλιέων η Ευτέρπη και η Καλλιόπη από την Σύμη (τότε Τουρκοκρατούμενη) πήγαιναν στην Αφρική για να μαζέψουν σφουγγάρια. Λόγω θαλασσοταραχής που έκανε ο καλός θεός της Ελλάδας ο Ποσειδών, σταμάτησαν στο φιλόξενο λιμάνι του Ποταμού, στην θέση Πινακάκια και ο καλύτερος δύτης Ηλίας Λυκοπάντης ή Σταδιάτης ανασύρει από τον βυθό το χέρι ενός χάλκινου αγάλματος του λεγόμενου Φιλόσοφου των Αντικυθήρων. Βουτάει και ο επίσης έμπειρος δύτης καπετάνιος Δημήτρης Κοντός ή Τράμπας και διαπιστώνουν ότι υπάρχει ένα τεράστιο ναυάγιο. Τα αρχαίο πλοίο ήταν στην πραγματικότητα ένα ολόκληρο τεράστιο μουσείο, ένα από τις χιλιάδες πλοία με λάφυρα, που οι Ρωμαίοι όπως και όλοι οι κατακτητές από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα κατακλέβουν τις χώρες που κατακτούν».
-Πώς αυτή η ανακάλυψη οδήγησε στην αρχαιότερη και σημαντικότερη ενάλιο αρχαιολογική έρευνα, στο μεγαλύτερο αρχαίο ναυάγιο;
«Οι Συμιακοί φυλάξανε το χέρι του φιλόσοφου και μόλις έφτιαξε ο καιρός πήγανε στην Τυνησία μιας και ήταν όπως πάντα καταχρεωμένοι, για να αφήσουν χρήματα στις οικογένειες για ένα εξάμηνο που θα λείπανε για τα σφουγγάρια στην Αφρική.
Όταν οι Συμιακοί επέστρεψαν στο Τουρκοκρατούμενο νησί τους τον Σεπτέμβρη του 1900 συναποφασίζουν με τους προύχοντες της Σύμης με προεξάρχοντα τον συμπατριώτη τους καθηγητή της αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αντώνη Οικονόμου να προσφέρουν τα αρχαία στο Ελληνικό Κράτος.
Έτσι πηγαίνουν στο Υπουργείο Παιδείας συμφωνούν για την ενάλιο έρευνα και στη διάρκεια δύο ετών βγάζουν τις αρχαιότητες οι οποίες από τότε είναι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και αποτελούν μερικά από τα πιο σημαντικά ευρήματα παγκοσμίως, καιι αδιαμφισβήτητα ο μοναδικός μηχανισμός.
Η ενάλιος αρχαιολογική έρευνα έγινε με βαρύ κόστος. Ο δύτης Γιώργος Κρητικός πέθανε στην διάρκεια αυτής της πρώτης και σημαντικότερης ενάλιας αρχαιολογικής έρευνας. Άλλοι δυο δύτες παρέλυσαν από την νόσο των δυτών στην τεράστια προσπάθειά τους να βγάλουν τα αρχαία από μεγάλο βάθος (μέχρι 65 μέτρα) όπου μπορούσαν να εργασθούν με κίνδυνο μέχρι 5 λεπτά της ώρας.
Οι δύτες βρήκαν δεκάδες μαρμάρινα. Όλα σκοροφαγωμένα. Βρήκαν μερικά περίτεχνα τμήματα από ανάκλιντρα, 36 αργυρά τετράδραχμα μεγάλης αξίας κιστοφορικά, του τέλους του 2ου ή των αρχών 1ου αι. π.Χ. από σε Πέργαμο και Έφεσο, 40 χάλκινα κέρματα 3ου μέχρι 1ου αιώνα π.Χ. από πόλεις της Σικελίας, Συρακουσών, και Μικράς Ασίας. Με βάση το πότε φτιάχτηκαν για τελευταία φορά αυτά τα νομίσματα εκτιμάται ότι βούλιαξε ανάμεσα στο 80 και 60 π.Χ.
Σήμερα οι Έλληνες αρχαιολόγοι της Εφορίας Εναλίων συνεχίζουν με επιτυχία και βγάζουν σημαντικότατα αντικείμενα από το ναυάγιο με τη συνδρομή του Ιδρύματος Αικατερίνη Λασκαρίδη, όπως είχα προτείνει στις 30 Νοεμβρίου 2006. Ελπίζω να βρουν τμήματα του μηχανισμού να τα μελετήσουμε».
-Ποια άλλα πολύτιμα ευρήματα εντυπωσιάζουν;
«Ο λεγόμενος Έφηβος των Αντικυθήρων που κοσμεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι ένα από τα πιο περίτεχνα χάλκινα αγάλματα στον κόσμο ύψους 1,94 μέτρα με πολύ εντυπωσιακά μάτια που ίσως παριστάνει τον Περσέα που κρατάει το κεφάλι μέδουσας ή τον Πάρη με το μήλο. Χρονολογείται γύρω στο 340 π.Χ. και είναι ένα από τα σπάνια καλλιτεχνήματα του Εθνικού Μουσείου. Το ναυάγιο βρέθηκαν και πολλά περίτεχνα υάλινα αγγεία που αποτελούν την καλύτερη συλλογή υάλινων της αρχαιότητας.
Βρέθηκαν πολλά θαυμάσια μικρά αγάλματα ενός πύκτη (πυγμάχου) και δύο νεανίων που βρίσκονται στο Μουσείο της Ολυμπίας».
-Πώς άρχισαν οι μελέτες του μηχανισμού;
«Ο έμπειρος δύτης Ηλίας αναγνώρισε στο μισοσκόταδο του βάθους των 45 μέτρων ένα αντικείμενο καλυμμένο από φύκια, κοχύλια και κοράλλια που έμεινε στο Μουσείο για αρκετό καιρό. Στις 17 Μαΐου 1902 ο μαθηματικός Σπυρίδων Στάης σημαντικός πολιτικός, πρώην υπουργός παιδείας επισκέπτεται το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και διαπιστώνει ότι από ένα σκουριασμένο χάλκινο αντικείμενο εξέχουν κάποια γρανάζια και με τον αρχαιολόγο Βυζάντιο και Βαλέριο Στάη (ξάδελφο του υπουργού) αρχίζουν να διαβάζουν μια επιγραφή γραμμένη στα Ελληνικά. Από τότε ο λεγόμενος μηχανισμός των Αντικυθήρων ή αστρολάβος των Αντικυθήρων αρχίζει να μελετάται από επιστήμονες, αρχικά από τρεις αξιωματικούς του πολεμικού ναυτικού και καθηγητές στην Σχολή Ναυτικών Δοκίμων διαδοχικά τους Περικλή Ρεδιάδη (1903-7), Κωνσταντίνο Ράδο (1910) και Ιωάννη Θεοφανίδη, τρισέγγονο του Θεοδ. Κολοκοτρώνη (1927 – 1936), ο οποίος κατασκευάζει και ένα λειτουργικό ομοίωμα. Ακολουθεί ο Αγγλικής καταγωγής Derek de Sola Price, καθηγητής στις ΗΠΑ. Ο Γαλλοβέλγος Μίλερ πήρε τον πλήρη φάκελο με τις έρευνες του Θεοφανίδη και τον μελέτησε. Έβαλε στο παιχνίδι τον Πράης ο οποίος μελέτησε τον πλήρη φάκελο με τις έρευνες του Θεοφανίδη.
Ο Πράης τελικά με την συνδρομή του πυρηνικού φυσικού Χαράλαμπου Καράκαλου από το Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών Δημόκριτος, ο οποίος κατασκευάζει συσκευή ραδιογραφίας, και λαμβάνει τρισδιάστατες ακτινογραφίες με ακτίνες γ, που είναι πολύ διεισδυτικές. Καταγράφουν για πρώτη φορά το εσωτερικό του Μηχανισμού. Η Αιμιλία, σύζυγος Καράκαλου μετράειτα δοντάκια σε κάθε γρανάζι. Με βάση αυτά σχεδιάζουν και φτιάχνουν ένα λειτουργικό μοντέλο του Μηχανισμού.
Πιο πρόσφατα ο Άγγλος φυσικός και συντηρητής των μηχανικών εκθεμάτων του σημαντικότατου Μουσείο των Επιστημών της Βρετανίας, κ. Michael Write με τον Αυστραλό καθηγητή πληροφορικής Allan Bromley και την κυρία Μάγκου του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου έκαναν αξονικές τομογραφίες με apl;o μηχάνημα που κατασκεύασε ο M. Wright ο οποίος αξιοποίησε τις μετρήσεις αυτές και ανέδειξε χαρακτηριστικά του Μηχανισμού».
-Μπορείτε να αναφερθείτε στα αποτελέσματα της διεθνούς ομάδας, στην οποία είστε ιδρυτικό μέλος, για την μελέτη του Μηχανισμού;
«Το 2004 συγκροτήθηκε η ομάδα μελέτης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων αποτελούμενη αρχικά από τον καθηγητή αστρονόμο αείμνηστο Ιωάννη Σειραδάκη του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου, από τον καθηγητή αστρονόμο κ. Mike Edmunds, του Πανεπιστημίου της Ουαλίας στο Κάρντιφ, τον συνεργάτη του Δρα Tony Freeth και εμένα από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σχεδιάσαμε την μελέτη με τομγραφίες. Αργότερα πλαισιωθήκαμε με την Χημικό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Δρα Ελένη Μάγκου, την μουσειολόγο αείμνηστη Μαίρη Ζαφειροπούλου, τον συνεργάτη μου και παλαιό φοιτητή μου κ. Γιάννη Μπισάκη και λίγο αργότερα από τον Δρα Αγαμέμνονα Τσελίκα».
-Ποιες μεθόδους χρησιμοποιήσατε για τις μελέτες;
«Με τρισδιάστατη φωτογράφηση που αναδεικνύει την επιφάνεια του Μηχανισμού, που βγάζει την σκουριά με τα μαθηματικά, και κυρίως άριστη λεπτομερέστατη αξονική τομογραφία καταγράψαμε με λεπτομέρεια κάθε χαρακτηριστικό στο εξωετερικό και εσωτερικό του Μηχανισμού.
O αξονικός τομογράφος με το όνομα BladeRunner, σχεδιάστηκε ειδικά για την μελέτη μας από την εταιρία X tek systems, που τώρα είναι μέρος της Nikon Metrologies. Ο τομογράφος είναι μοναδικός ειδικά φτιαγμένος να διαπερνά μέχρι 13 εκατοστά χαλκού και να έχει ανάλυση 1/50 του χιλιοστομέτρου, πολύ μεγαλύτερη δισειδυτικότητα και ανάλυση από κάθε άλλο σύστημα στον κόσμο. Με κατάλληλα μαθηματικά και φυσική, που κανείς άλλος δεν έχει ακόμη λάβαμε τις καλύτερες δυνατές μετρήσεις και αναδείξαμε πολλά από τα χαρακτηριστικά του μηχανισμού.
Ανακαλύψαμε ότι ο Μηχανισμός προβλέπει τις εκλείψεις (το ανέμενα και το είχα γράψει ήδη από το 1991-6). Τελείως αναπάντεχα διαπιστώσαμε ότι η κίνηση της Σελήνης ακολουθεί με καλή προσέγγιση τον δεύτερο νόμο οτυ Κέπλερ, δηλαδή πηγαίνει ταχύτερα όταν είναι στο περίγειο (κοντά στην Γη) και βαθμιαία επιβραδύνεται μέχρι το απόγειο, το μακρύτερο σημείο από την Γη, στην διάρκεια της μηνιαίας περιφοράς της γύρω από τον πλανήτη μας.
Βρήκαμε μεγάλο τμήμα του εγχειριδίου χρήσης μέσα στον Μηχανισμό όπου είναι κλεισμένο 21 αιώνες μέσα στην σκουριά».
-Πώς κοινωνείτε τα αποτελέσματα των ερευνών σας στο ευρύ κοινό;
«Φυσικά κάνουμε δημοσιεύσεις για το ευρύ κοινό, έχω γράψει και μερικά βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων και τώρα έχω έτοιμη την Τρίτη έκδοση. Έχω παρόμοια βιβλία σε Ισπανικά, Γαλλικά, Ρώσικα, Κινέζικα, Αλβανικά Βουλγάρικα.
Κάνω ομιλίες σε σχολεία, πανεπιστήμια, μουσεία, και κυρίως κάνω εκθέσεις για το ευρύ κοινό. Έχω κάνει εκθέσεις σε πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού, στην NASA, UNESCO και αρκετά Μουσεία. Η έκθεση είναι διαθέσιμη σε πολλές γλώσσες, Ελληνικά, Γερμανικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Αραβικά, Ιταλικά, Πορτογαλικά, Πολωνικά, Σουηδικά και είναι διαθέσιμη σε φορείς που επιθυμούν να την διοργανώσουν στην Γερμανία».
-Πέστε μας για το Αστρονομικό Ρολόι Πλανητάριο που φτιάξατε στο Μεξικό.
«Στη διάρκεια δύο εκθέσεων που έκανα στο Μεξικό το 2018 αρχίσαμε συνεργασία του Πανεπιστημίου Αθηνών με το Πανεπιστήμιο της Σονόρας του Μεξικού με σκοπό την κατασκευή για πρώτη φορά ενός αστρονομικού ρολογιού πλανηταρίου βασισμένου στις μελέτες μας του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Έτσι τα τελευταία πέντε χρόνο το κατασκευάσαμε με επιτυχία.
Σήμερα πετύχαμε τους δυο κύριους σκοπούς μας δηλαδή
1) να κάνουμε τον πρώτο παγκοσμίως λειτουργικό με τρεις πρωτιές (α) μηχανισμό με συνεχή κίνηση, (β) να είναι ρολόι με συνεχή κίνηση, (γ) να είναι και πλανητάριο.
2) να γίνει ένα εκπαιδευτικό εργαλείο στο οποίο καθημερινά εκπαιδεύονται δεκάδες ή και εκατοντάδες μαθητές και φοιτητές από όλο το Μεξικό.
Τοποθετήθηκε και εγκαινιάστηκε Πέμπτη 7 και Παρασκευή 8 Φεβρουαρίου, στο Πανεπιστήμιο της Σονόρας του Μεξικού. Η ημερομηνία επιλέχθηκε, ώστε να συμπίπτει με την ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας (Μνήμη Διονυσίου Σολωμού). Τοποθετήθηκε σε μικρή πλατεία του Πανεπιστημίου που ονομάστηκε Πλατεία Αντικυθήρων (μέχρι τώρα Πλατεία Αστρονομίας) μέσα στην Πανεπιστημιούπολη της Σονόρας.
To MAMH, (όπως το λένε) οι Μεξικάνοι φτιάξαμε αρχίζοντας το 2018 μετά από έκθεση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων στο Πανεπιστήμιο της Σονόρας. Ψυχή αυτής της ομάδας είναι ο μεξικάνος καθηγητής κύριος Raul Perez Enriquez. Την κατασκευή έκανε σε συνεργασία με εμάς η εταιρεία μεγάλων ρολογιών (όπως αυτά που τοποθετούσαμε παλιά στις εκκλησίες, δημαρχία και δημόσια κτίρια) η Relojes Olvera IIΙ Genercion (προφέρεται [Ρελόχες] Ρολόγια Ολβέρα τρεσέρα Γενερασιόν [τρίτης γενιάς]) του κ. Jesus Clemente Olvera Trejo και ιδιαιτέρως ο κ. Ing. Alfredo Carmona Mart?nez. Από το πανεπιστήμιο της Σονόρας συνέβαλαν εξαιρετικά οι καθηγητές κύριοι Julio Cesar Saucedo Morales και Ezequiel Rodriguez Jauregui. Η χρηματοδότηση έγινε από το πανεπιστήμιο, το κράτος της Σονόρας και από την Relojes Olvera».
-Γιατί δεν φτιάχνετε και ένα στην Ελλάδα;
«Θέλω να εγκαταστήσουμε αρκετά στην Ελλάδα. Ειδικότερα στη Θεσσαλία. Είναι θέμα χρημάτων».
-Τι θα κερδίσουμε με την τοποθέτηση ενός τέτοιου αστρονομικού ρολογιού πλανηταρίου στην Ελλάδα;
«Η κατασκευή και τοποθέτηση του μνημειακού αστρονομικού ρολογιού βασισμένου στον μηχανισμό των Αντικυθήρων είναι βέβαιο ότι:
1. εμπνέει τους νέους για σπουδές διαφόρων κατευθύνσεων και για να σχεδιάζουν το μέλλον τους θέτοντας υψηλούς στόχους,
2. διδάσκει τις δυνατότητες τις επιστήμης από την αρχαία εποχή και ειδικότερα της Ελληνικής τεχνολογίας που είναι η μόνη κατά την αρχαιότητα που βασίζεται στις επιστήμες και τους νόμους της φυσικής
3. είναι ένα περίτεχνο και καλαίσθητο γλυπτό
4. θα γίνει ένα τοπόσημο για περιοχή που θα τοποθετηθεί,
5. οδηγεί τους νέους να αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, την οποία χρειάζονται,
6. διδάσκει πολλά τους νέους αλλά και τους μεγαλύτερους, ακόμη και τους ειδικούς.
7. εκπαιδεύει τους νέους σε πολλά αντικείμενα (τεχνολογία, υπολογιστές, μαθηματικά, φυσική, αστρονομία, ιστορία, φιλοσοφία, γλωσσολογία),
8. διδάσκει πώς μελετάμε τη φύση.
9. προβάλλει με μοναδικό τρόπο τον τόπο που θα τοποθετηθεί,
10. προβάλει την εφευρετικότητα των Ανθρώπων
11. προβάλει τον Πολιτισμό και τις δημιουργίες των Ελλήνων
12. είναι ένα χρήσιμο ρολόι και μάλιστα αστρονομικό, ένα μηχανικό πλανητάριο που προβλέπει και τις εκλείψεις ηλίου και σελήνης.
13. Δείχνει πότε γίνονται οι Ολυμπιακοί αγώνες, όπως και τα Πύθια, Ίσθμια, Νέμεα, Νάα και Άλεια».
-Ο μηχανισμός τους Ολυμπιακούς αγώνες;
«Έχω προτείνει ήδη εδώ και σχεδόν δεκαπέντε χρόνια ο μηχανισμός να ανοίγει τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Γιατί θα αναρωτηθείτε. Έχω προτείνει να προβάλλουμε την Ελλάδα με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων κατά την έναρξη των Ολυμπιακών αγώνων, όπως και παραολυμπιακών και χειμερινών. Μια αθλήτρια. ένας αθλητής της Ελληνικής Ολυμπιακής ομάδας να τον κρατάει κατά την είσοδο και τελετή έναρξης. Θυμίζω ότι ο μηχανισμός προσδιορίζει την έναρξη των Ολυμπιακών αγώνων. Μπορώ να δανείσω το χάλκινο αντίγραφο του Μηχανισμού που έχω. Η Ολυμπιακή μας ομάδα και η Επιτροπή θα μπορούσε αν ήθελα να οργανώσει σχετική έκθεση στον χώρο των Αγώνων ή όπου κριθεί πρόσφορο ή όπου δοθεί η δυνατότητα. Έχω διαθέσιμη την έκθεση σε 14 γλώσσες. Να πείσουμε τους διοργανωτές να τον περιλάβουν στην Τελετή Έναρξης με ειδική μνεία. Βοηθήστε με, στείλτε μια σχετική επιστολή στους υπεύθυνους. Είναι προς όφελος του Πολιτισμού, της Ελλάδας και της Γαλλίας».
Βιογραφικό
Ξενοφών Διονυσίου Μουσάς, αστρονόμος, ένας από τους πρωταγωνιστές μελέτης του αρχαιότερου υπολογιστή, του Μηχανισμού των Αντικυθήρων. Καθηγητής Φυσικής Διαστήματος Πανεπιστημίου Αθηνών.
Διετέλεσε senior visiting research fellow στο Imperial College (3 μήνες κάθε έτος επί 20 έτη), καθηγητής Πανεπιστήμιο Μεξικού, Διευθυντής Εργαστηρίου Αστροφυσικής, Διευθυντής Αστεροσκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντιπρόεδρος Τμήματος Φυσικής, Διευθυντής Τομέα Αστροφυσικής.
Επισκέπτης καθηγητής στο Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού, τρεις φορές και στο Πανεπιστήμιο της Σονόρας
Επισκέπτης ερευνητής στο Αστεροσκοπείο Παρισίων (Laboratoire d’études spatiales et d’instrumentation en astrophysique)
Επισκέπτης ερευνητής στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για το Ηλιακό Σύστημα (Max-Planck-Institut für Sonnensystemforschung) στη Γερμανία.
Μέλος του Δ.Σ. της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών (30 έτη), Μέλος και πρόεδρος Συλλόγου Διδασκόντων Θετικών Επιστημών ΕΚΠΑ (30 έτη).
Βραβείο της NASA.
Βραβείο Αμερικανικής Εταιρείας Γεωφυσικής.
Επίτιμος διδάκτωρ Διεθνούς Ακαδημίας Παιδείας και Επιστημών Ουκρανίας.
Συγγραφέας πέντε βιβλίων (ένα έχει εκδοθεί στην Ρωσική, έτοιμα προς έκδοση στην Γαλλική, Βουλγαρική και Αλβανική γλώσσα):
1. Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ΠΙΝΑΞ, Εκδοτικός Οίκος Ελληνική Φυσική Εταιρεία, Αθήνα, 2011, 2012 (2η έκδοση).
2. Μηχανισμός των Αντικυθήρων, Κ. Δ. Μούσας, Νομός Αττικής, 2013:
3. Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ο αρχαιότερος υπολογιστής και μηχανικός Κόσμος, Canto Mediterraneo, 2018
4. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων «Πίναξ» Το πρώτο μηχανικό σύμπαν Ο παλαιότερος υπολογιστής και αστρονομικό όργανο (υπό έκδοση)
5. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων (στα βουλγαρικά, υπό έκδοση)
6. Mekanizmit Antikythera, (στα αλβανικά, υπό έκδοση)
7. Διαστημική Φυσική, Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα
Περισσοτέρων από 120 άρθρων σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με κριτές, 200 σε διεθνή συνέδρια, 100 σε Ελληνικά περιοδικά. Συγγραφέας όλων των αστρονομικών λημμάτων της Εκπαιδευτικής Εγκυκλοπαίδειας Εκδοτικής Αθηνών.
Έχει κάνει 1000 ομιλίες, δεκάδες εκθέσεις για τον μηχανισμό των Αντικυθήρων σε 15 γλώσσες σε όλο τον Κόσμο (σε NASA, UNESCO, Μουσεία, Σχολεία, Πανεπιστήμια, Πλανητάρια).
Επέβλεψε 40 διδακτορικές διατριβές (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Observatoire de Paris, Imperial College, Πανεπιστήμια Αλεξανδρείας, Καΐρου, Max Planck Sonnensystem).
Διεξάγει έρευνα σε Διαστημική Φυσική, Ήλιο, Πλανήτες, Δορυφόρους, Μηχανισμό των Αντικυθήρων, ιστορία αστρονομίας και φιλοσοφία επιστημών.
Συμμετέχει σε πολλά διαστημικά πειράματα της NASA και του ESA.
