“Καταπιέζουμε τα παιδιά, δεν τ’ αφήνουμε να παίξουν, να κλάψουν, να διασκεδάσουν, να ονειρευτούν”, τονίζει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ η βραβευμένη συγγραφέας σε συνέντευξη
“Αν αντιμετωπίζουμε το βιβλίο μόνο ως εμπόρευμα ,κάνουμε κακό στα παιδιά μας , στο βιβλίο και τους πραγματικούς δημιουργούς “.
Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ η βραβευμένη συγγραφέας Στέλλα Αρβανίτη*, παραχωρώντας συνέντευξη για τη συγγραφική τους δουλειά και όχι μόνο
Συνέντευξη στον Απόστολο Α. Ζώη
-Εκτιμάτε πως η πανδημία έχει επηρεάσει το βιβλίο;
“2 Απριλίου ήταν παγκόσμια μέρα παιδικού βιβλίου και πριν μερικές μέρες η διεθνής μέρα βιβλίου. Φέτος και οι δύο σπουδαίες αυτές γιορτές για τους δημιουργούς και το βιβλίο γιορτάστηκαν σε …καραντίνα. Εκθέσεις βιβλίου αναβλήθηκαν, τα βιβλιοπωλεία και σχολεία, στις περισσότερες χώρες είναι κλειστά και δυστυχώς όλοι ανησυχούμε για την επόμενη μέρα. Φυσικά σε καθεστώς …υποχρεωτικού εγκλεισμού κάποιος θα ισχυριστεί πως έχουμε περισσότερο χρόνο να διαβάσουμε και να δημιουργήσουμε .Όμως ο χώρος του βιβλίου είχε ήδη χτυπηθεί από την οικονομική κρίση και τώρα δυστυχώς ήρθε και η πανδημία. Σίγουρα είναι ελπιδοφόρο, όπως διαβάζω που σε κάποιες χώρες δειλά-δειλά ξανανοίγουν τα βιβλιοπωλεία και οι εκδοτικοί οίκοι , αλλά δεν φτάνει μόνο αυτό. Το βιβλίο θα χρειαστεί εκτός από την αγάπη και την βοήθεια όλων μας και οικονομική ενίσχυση για να επιβιώσει. Δυστυχώς έχουν αλλάξει τα πάντα κι εμείς οι ίδιοι είμαστε πλέον διαφορετικοί άνθρωποι και η επόμενη μέρα που έρχεται θα πρέπει να μας βάλει στη διαδικασία να επανασχεδιάσουμε τα πάντα”.
-Ποια είναι η εικόνα για το παιδικό βιβλίο;
“28 Φεβρουαρίου βρισκόμουν στην Οττάβα και πήγα να επισκεφτώ το Γαλλόφωνο Salondulivre,να μιλήσω με συγγραφείς,να ανταλλάξουμε ιδέες, να δω βιβλία. Παρατήρησα πως δεν είχε πολύ κόσμο ίσως γιατί είχε αρχίσει να εξαπλώνεται ο κορονοϊός. Γενικά παρατήρησα πως δεν υπήρχε η πληθώρα που παρατηρούμε στην Ευρώπη ή στην Ελλάδα. Στην χώρα μας υπάρχουν πολλά παιδικά βιβλία που βγαίνουν κάθε χρόνο. Θα έλεγα πως είναι μια τάση της εποχής . Βλέπουμε «αναγνωρίσιμους» ανθρώπους να ασχολούνται ξαφνικά και με το παιδικό βιβλίο . Έτσι βγαίνουν βιβλία για το δοντάκι ,το αυτάκι ή το κλάμα του παιδιού. Ναι ,πρέπει να υπάρχουν κι αυτά τα βιβλία αλλά να μην ρίχνουμε βάρος μόνο σε αυτά. Προσωπικά μεγάλωσα με βιβλία που με συν-κινούσαν δηλαδή με μετακινούσαν από το ένα σημείο στο άλλο συναισθηματικά και τέτοια βιβλία θέλω να διαβάζω ή να γράφω. Σήμερα ζούμε σε μια εποχή που προσπαθούμε να κάνουμε τα παιδιά επιστήμονες από την παιδική τους ηλικία. Χρησιμοποιούμε για παράδειγμα τη ρήση του Αϊνστάιν που είπε πως «αν διαβάζουμε παραμύθια στα παιδιά, τα παιδιά μας θα γίνουν έξυπνα» και ξαφνικά όλοι άρχισαν να διαβάζουν παραμύθια ή να γράφουν. Δεν ασχολούμαστε όμως για παράδειγμα με την ποιότητα των ιστοριών. Καταπιέζουμε τα παιδιά, δεν τ’ αφήνουμε να παίξουν, να κλάψουν, να διασκεδάσουν ,να ονειρευτούν. Τους διαλέγουμε την τροφή, τα ρούχα, τους φίλους, τα βιβλία. Μιλάμε στον πληθυντικό γι’ αυτά «Φάγαμε» « κοιμηθήκαμε» «διαβάσαμε» .Φυσικά και μπορούμε να διαβάζουμε ταυτόχρονα σε διαφορετικές πολυθρόνες για να μας μιμηθεί το παιδί και να το κάνει και το ίδιο , αλλά δεν «τα …διαβάζουμε».. Έχουμε πάρει λάθος δρόμο. Θεωρούμε πως όλοι είναι ικανοί για τα πάντα στο βωμό του κέρδους. Ε λοιπόν δεν είναι. Αν αντιμετωπίζουμε το βιβλίο μόνο ως εμπόρευμα ,κάνουμε κακό στα παιδιά μας , στο βιβλίο και τους πραγματικούς δημιουργούς . Υπάρχουν τόσα όμορφα βιβλία εκεί έξω, έτοιμα να μας ταξιδέψουν, να μας μαγέψουν και να μας «αιχμαλωτίσουν» για πάντα ως αναγνώστες. Ας τα ανακαλύψουμε σαν να παίζουμε ένα παιχνίδι χαμένου θησαυρού.
-Έχετε αποσπάσει διακρίσεις και βραβεία. Υπάρχει κάποια συνταγή σε αυτές τις επιτυχίες;
Με κάνατε και γέλασα γιατί θυμήθηκα πόσα παιδικά βιβλία βγαίνουν με θέμα τις συνταγές. Νιώθω πολλή χαρούμενη και ικανοποιημένη επειδή τα βιβλία μου είναι βραβευμένα πριν εκδοθούν, από διαγωνισμούς που συμμετείχαμε υποχρεωτικά με ψευδώνυμο, εκτός από «την Ιστορία ενός μικρού Ονείρου» που βραβεύτηκε και στην Κύπρο το 2016. Για μένα επιτυχία είναι οι αγκαλιές, τα φιλιά και τα ευχαριστώ των παιδιών. Τα γράμματα και τα μέιλ που δέχομαι ή για παράδειγμα όταν κάποιος μεγάλος που συνοδεύει ένα παιδί έρχεται και μου λέει:-«με κάνατε και συγκινήθηκα ». Αυτά τα θεωρώ επιτυχία. Δεν ακολουθώ συνταγές και στρατηγικές. Όλα μου τα βιβλία είναι προϊόν μιας αληθινής εικόνας, μιας ιστορίας που άκουσα ή έζησα ή ενός ονείρου που είδα. Το παραμύθι μου «Τα δάκρυα της ζωής» γεννήθηκε από μια εικόνα: πεταλούδες να πίνουν τα δάκρυα της χελώνας για να επιβιώσουν, επειδή τα δάκρυα έχουν αλκαλικά στοιχεία. Το ξέρετε πως οι χελώνες κλαίνε; Όλα τα πλάσματα κλαίνε. Ήταν μια μαγική εικόνα που μου ενέπνευσε μια ιστορία που μιλάει για τις αξίες της ζωής ,για τους φυσικούς εχθρούς της πεταλούδας αλλά και για το πώς μπορούμε να πετάξουμε ακόμη κι αν χάσουμε κάποιο φτερό μας .Θεωρώ το γράψιμο μια ανάσα και ένα διαρκές όνειρο. Ξέρετε ονειρεύομαι ακόμη και με ανοιχτά μάτια. Χοροπηδούν εικόνες και τοπία μπροστά μου, μυρωδιές και αρώματα. Με κατακλύζουν παντού, στο λεωφορείο που παίρνω κι έρχεται κάποιος άγνωστος και κάθεται δίπλα μου και μου μιλάει, στο δρόμο που περπατάω και βλέπω κάτι που μου προξενεί ένα έντονο συναίσθημα, την ώρα εργασίας μου σε μια ξενάγηση ,παντού. Δεν μπορείς να σταματήσεις αυτές τις ιστορίες που ζωντανεύουν και σου μιλούν. Δεν είσαι εσύ που γράφεις είναι αυτές που σου υπαγορεύουν ή σε εκλιπαρούν κι εσύ απλά υπακούς. Λέτε αυτά να είναι συνταγές; Δεν ξέρω.
-Ποιες συμβουλές δίνετε στους γονείς όσον αφορά το παιδικό βιβλίο;
Ας ξεκινήσουμε από το βασικό : να το μάθουμε να αγαπά το βιβλίο, να του διαβάζουμε ιστορίες όσο είναι μικρό και όταν μπορεί πλέον μόνο του ,να το μάθουμε να επιλέγει το καλό βιβλίο. Να τους αγοράζουμε βιβλία για δώρα .Επίσης μπορούμε να συζητάμε για ιστορίες που διαβάσαμε ,να τους λέμε τι μας άρεσε εμάς να διαβάζουμε σαν παιδιά ,να πηγαίνουμε μαζί σε εκθέσεις βιβλίων ,παρουσιάσεις και να τα φέρνουμε σ’ επαφή με συγγραφείς .Ακόμη και στο σινεμά και στο θέατρο μπορούμε να επιλέξουμε να δούμε μαζί ένα κλασσικό βιβλίο. Θα πρότεινα μάλιστα να αφιερώνουμε λίγο περισσότερο χρόνο στην επιλογή των βιβλίων, αναζητώντας επιπλέον στοιχεία ως προς το περιεχόμενο ,το βιογραφικό ή τυχόν κριτικές που υπάρχουν. Σχεδόν όλοι οι συγγραφείς σήμερα διαθέτουμε σελίδες, youtube και γενικώς χρησιμοποιούμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μπορούν λοιπόν οι γονείς να βρίσκουν όλες τις πληροφορίες που αναζητούν γύρω από το βιβλίο και ο δημιουργό του. Καλό είναι επίσης να ψάχνουμε και σε μικρότερους εκδοτικούς και ανεξάρτητους δημιουργούς. Ίσως ένα καλό κριτήριο είναι να μπορούμε και εμείς οι ενήλικες να διαβάσουμε το βιβλίο. Αν δεν μας αρέσει, τότε αυτό θα πρέπει να μας βάλει σε σκέψεις. Ας δοκιμάσουμε να διαβάσουμε μαζί με τα παιδιά μας. Ξέρετε πόσο ωραίο είναι να διαβάζεις ή να γράφεις παιδικά βιβλία; Είναι σαν να γίνεσαι ξανά παιδί ,σα να κρατάς στο χέρι σου το μαγικό ξόρκι που σε βοηθάει να μη μεγαλώσεις.
*Η Στέλλα Αρβανίτη κατάγεται από τη Β. Εύβοια . Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ιταλική Γλώσσα και Φιλολογία και ολοκλήρωσε την πανεπιστημιακή της κατάρτιση στον Καναδά και στην Μπολόνια της Ιταλίας (υποτροφία Erasmus). Παράλληλα αποφοίτησε και από τη Σχολή Διπλωματούχων Ξεναγών του ΕΟΤ. Από το 1996 εργάζεται ως διπλωματούχος ξεναγός σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία και κατά καιρούς ως εκπαιδεύτρια στα ΚΕΚ.
Η συγγραφική της δραστηριότητα άρχισε από τα πολύ πρώιμα χρόνια του δημοτικού και η συγγραφή είναι η μεγάλη της αγάπη. Της αρέσει επίσης να διαβάζει, λατρεύει τα ταξίδια που τη βοηθούν να συλλέγει εμπειρίες, να γνωρίζει διαφορετικές κουλτούρες και φυσικά να εμπνέεται.
Το παραμύθι παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη δουλειά της καθώς το έχει εντάξει στις ξεναγήσεις των ελληνικών αλλά και ξένων σχολείων (ελληνικοί μύθοι, συμβολισμοί, θρύλοι και παραδόσεις). Διαθέτει κανάλι στο youtube (Stella Arvaniti) με δωρεάν παραμύθια και μυστικά συγγραφής ,ταξίδια, μουσεία και ψυχαγωγία : https://www.youtube.com/channel/UCVhY-tnX_EWLrS6n1nKslbw
Είναι τακτικό μέλος του κύκλου Ελληνικού παιδικού βιβλίου και πραγματοποιεί σεμινάρια δημιουργικής γραφής σε βιβλιοθήκες και σχολεία.
Διακρίσεις
2016, «Η ιστορία ενός μικρού ονείρου, Καρίμ» (εκδ. Οσελότος), Α΄ Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας, Πετρίδειο Ίδρυμα Κύπρου.
2015, «Τα δάκρυα της ζωής» (εκδ. Οσελότος), Γ΄ Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας, Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών.
2014, «Το μυστικό της Μπρασκόγουρνας» (εκδ. Οσελότος), Α΄ Βραβείο Παιδικής Νουβέλας, 30ό Πανελλήνιο Συμπόσιο Ποίησης και Πεζογραφίας.
2014, «Η ιστορία ενός μικρού ονείρου, Καρίμ», Γ΄ Βραβείο Παραμυθιού, Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών.
2012, «Το κυπαρίσσι που έγερνε» (εκδ. Χρυσαλλίδα), Έπαινος, Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών. Το βιβλίο επανεκδόθηκε το 2018 από τις εκδ. Οσελότος με επιπλέον κείμενο και καινούργια εικονογράφηση.
Τους πρώτους της επαίνους έλαβε στην Γ΄ Γυμνασίου, σε πανελλήνιο διαγωνισμό ποίησης και πεζογραφίας («Ο ΦΙΛΩΝ»).
