Στο επίκεντρο των τελευταίων εξελίξεων βρίσκονται οι σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης και ειδικότερα οι ευρωπαϊκοί εταίροι του ΝΑΤΟ. Η πρόσφατη ανακοίνωση της αμερικανικής κυβέρνησης για επιβολή πρόσθετων δασμών, 10% από την 1η Φεβρουαρίου και 25% από το καλοκαίρι σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Γερμανία, ήρθε να επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη τεταμένο κλίμα.
Η Γροιλανδία ως σύγχρονη Πηνελόπη
Παράλληλα, η Γροιλανδία μοιάζει πλέον με μια σύγχρονη Πηνελόπη, την οποία διεκδικούν πολλοί «μνηστήρες».Η αποστολή στρατιωτών από τη Γερμανία και άλλα ευρωπαϊκά κράτη στο νησί είχε κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, ως μήνυμα αντίστασης στις δηλώσεις του Τραμπ περί ενδεχόμενης κατάληψής του, ακόμα και με χρήση βίας. Πρόκειται για έδαφος που ανήκει στη Δανία, κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, γεγονός που καθιστά τις απειλές πολιτικά και στρατηγικά εκρηκτικές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει πλέον την επιβολή αντιμέτρων και δασμών σε αμερικανικά προϊόντα.
Κι όμως, μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ είχε εμφανιστεί αισιόδοξος κατά την επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον. «Η συνεργασία μας είναι ισχυρή και είμαστε αποφασισμένοι να την ενισχύσουμε», είχε δηλώσει, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ «στέκονται πολιτικά και στρατιωτικά πλήρως στο πλευρό της Ευρώπης».
Η κατάληψη της Γροιλανδίας θα άλλαζε τα πάντα
Οι αμφιβολίες για αυτή τη στήριξη, ωστόσο, πληθαίνουν. Όχι μόνο ως προς το αν οι ΗΠΑ θα υπερασπίζονταν πραγματικά τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίαζαν την κυριαρχία ενός συμμάχου τους, στην προκειμένη περίπτωση της Δανίας, τότε η Συμμαχία θα έφτανε στο τέλος της, όπως έχει προειδοποιήσει η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν.
«Ζούμε μια εξαιρετικά δραματική και τεταμένη περίοδο», σημειώνει η Αμερικανίδα αναλύτρια Ρέιτσελ Τάουζεντφροϊντ από το Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων στην DW. «Υπό αυτή την έννοια, οι σχέσεις δεν ήταν ποτέ τόσο κακές». Παράλληλα, επισημαίνει ότι, σύμφωνα με όσα είναι γνωστά, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρούν μια λειτουργική εργασιακή σχέση, μια σχέση, όμως, που δεν είναι ανεξάντλητη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η στάση του Βερολίνου μετά την επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Ο Γερμανός καγκελάριος εμφανίστηκε επιφυλακτικός, κάνοντας λόγο για «σύνθετη νομική αξιολόγηση» της επιχείρησης, παρότι η ενέργεια παραβίαζε ξεκάθαρα το διεθνές δίκαιο.
Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Χάλε-Βιτεμβέργης, Γιοχάνες Βάρβικ, εκτιμά ότι μια κατάληψη της Γροιλανδίας «θα ήταν η σταγόνα που θα ξεχείλιζε το ποτήρι». Όπως τονίζει, η εμπιστοσύνη στις σχέσεις με τις ΗΠΑ θα καταστρεφόταν πιθανότατα ανεπανόρθωτα, οδηγώντας σε μια ρήξη «ακριβή, επικίνδυνη, αλλά ενδεχομένως αναπόφευκτη».
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ παραμένει τεράστια
Αυτό το ενδεχόμενο προσπαθεί να αποφύγει ο καγκελάριος Μερτς, γνωστός για τη στήριξή του στις διατλαντικές σχέσεις. Ο ίδιος, πάντως, είχε δηλώσει ήδη από τον Φεβρουάριο, πριν αναλάβει την καγκελαρία, όταν ο Τραμπ εξευτέλισε δημόσια τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λευκό Οίκο, πως: «Ύστερα από τις δηλώσεις του Τραμπ, είναι ξεκάθαρο ότι για ένα μέρος των Αμερικανών η τύχη της Ευρώπης είναι σε μεγάλο βαθμό αδιάφορη». Έθεσε μάλιστα ως στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Βάρβικ, το μόνο που θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει τον Τραμπ είναι μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή στάση. Ένας δύσκολα επιτεύξιμος στόχος, λόγω των έντονων διαφορών συμφερόντων εντός της ΕΕ.
Θα επισκεφθεί ο Τραμπ την πατρίδα των προγόνων του;
Την ίδια ώρα, οι αμερικανικοί δασμοί πλήττουν ιδιαίτερα τη γερμανική οικονομία, ενώ στο μέτωπο της Ουκρανίας ο Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένος να προχωρήσει σε παραχωρήσεις προς τη Ρωσία. Παρά τις εντάσεις, η επίσκεψη Μερτς στην Ουάσιγκτον στις αρχές Ιουνίου προσέφερε μόνο μια πρόσκαιρη ανάσα.
Από την καγκελαρία είχε διαρρεύσει, στα τέλη του περασμένου έτους, ότι ο Τραμπ είχε αποδεχθεί πρόσκληση του Μερτς να επισκεφθεί τη Γερμανία. Η πρόσκληση είχε γίνει κατά την επίσκεψη του Μερτς στην Ουάσιγκτον τον Ιούνιο, όταν του παρέδωσε και το πιστοποιητικό γέννησης του παππού του Φρίντριχ Τραμπ, ο οποίος είχε μεταναστεύσει από το Κάλσταντ της Ρηνανίας-Παλατινάτου στις ΗΠΑ.
To κλίμα όμως στα ενδότερα της χώρας, απέναντι στον Τραμπ, παραμένει έντονα αρνητικό. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση (Deutschlandtrend) για το δίκτυο ARD, μόλις το 15% των πολιτών θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ αξιόπιστο εταίρο. Με τα σημερινά δεδομένα, είναι δύσκολο να υποθέσει κανείς πώς και αν θα πραγματοποιηθεί τελικά επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στη Γερμανία.
Επιμέλεια: Ιωσηφίνα Τσαγκαλίδου
