Οι εκλογικές επιτυχίες της εν μέρει ακροδεξιάς AfD ασκούν πίεση στη συντηρητική Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU). Σε καθεμία από τις δύο πρώτες φετινές εκλογές σε επίπεδο κρατιδίων, στη Βάδη-Βυρτεμβέργη και τη Ρηνανία-Παλατινάτο, η AfD έλαβε περίπου 19%.
Εντείνεται η ανασφάλεια σε δημόσιους χώρους
Ο Γενς Σπαν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU στην Μπούντεσταγκ, αποδίδει τις επιτυχίες της AfD στο γεγονός ότι οι πολίτες βλέπουν το περιβάλλον και τις συνθήκες στις πόλεις να αλλάζουν προς το χειρότερο, για παράδειγμα με δρακόντεια μέτρα φύλαξης σε χριστουγεννιάτικες αγορές και πολυσύχναστους δημόσιους χώρους, γεγονός που τους προκαλεί ανασφάλεια. «Δεν μπορεί κανείς να προσποιείται ότι η παράτυπη μετανάστευση δεν έχει αλλάξει την εικόνα των πόλεων», σχολίασε ο Σπαν σε δημοτικό συνέδριο στο Βερολίνο.
Το 48% των πολιτών αισθάνεται ανασφάλεια σε δημόσιους χώρους, πάρκα, τρένα και λεωφορεία, σύμφωνα με αντιπροσωπευτική έρευνα του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Infratest dimap στα τέλη του 2025 – το 2017 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 23%. Το αίσθημα ασφάλειας στη Γερμανία έχει επομένως μειωθεί σημαντικά. Μπορεί όμως η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής να αλλάξει την κατάσταση;
Ακόμα και συντηρητικοί δεν πείθονται. «Αυτό που επηρεάζει περισσότερο το υποκειμενικό αίσθημα ασφάλειας των ανθρώπων στις πόλεις δεν είναι η βαριά εγκληματικότητα, αλλά η κοινωνικά ακατάλληλη συμπεριφορά ορισμένων ομάδων», δήλωσε στο συνέδριο στο Βερολίνο ο Τόρστεν Βίνσμαν, επικεφαλής της υπηρεσίας δημόσιας τάξης στο Χάναου της Έσσης. Πρόκειται για συμπεριφορές που, παρ' ότι εντάσσονται «σαφώς κάτω από το επίπεδο ποινικών αδικημάτων ή διοικητικών παραβάσεων», προκαλούν «φόβο στους ανθρώπους στον δημόσιο χώρο».
Το πρόβλημα της κοινωνικής παρακμής
Τέτοια άτομα μπορεί να είναι άνθρωποι εξαρτημένοι από ναρκωτικά ή το αλκοόλ, επιθετικοί επαίτες και άστεγοι. Επίσης, εγκαταλελειμμένα ή απλώς παραμελημένα κτήρια, σωροί σκουπιδιών και η βρωμιά επηρεάζουν και αυτά την εικόνα της πόλης. Ακόμα και η κακή εικόνα του κέντρου μίας πόλης συμβάλλει σε ένα μειωμένο αίσθημα ασφάλειας και προκαλεί δυσφορία στους κατοίκους, όπως διαπίστωσαν οι συμμετέχοντες στο συνέδριο του Βερολίνου.
Σύμφωνα με τον κοινοβουλευτικό υφυπουργό στο ομοσπονδιακό Υπουργείο Εσωτερικών, Κρίστοφ ντε Φρις (CDU), ιδίως στις μεγαλύτερες πόλεις ολόκληροι δρόμοι μετατρέπονται σε χώρους παραμονής για εξαρτημένους από ναρκωτικά. «Ορισμένοι άνθρωποι φράζουν πλέον τις εισόδους των σπιτιών τους, για να μη γίνεται εμπόριο και χρήση ναρκωτικών στο κατώφλι τους».
Αυτές είναι απαράδεκτες καταστάσεις. «Δεν είναι δυνατόν ο δημόσιος χώρος να καταλαμβάνεται από περιθωριοποιημένα άτομα και οι απλοί πολίτες να μην τολμούν πλέον να πάνε εκεί». Όμως οι πολίτες φοβούνται και τα αυξανόμενα κρούσματα βαρύτερων εγκλημάτων, η τέλεση των οποίων γίνεται πλέον «ολοένα πιο βίαιη, πιο απροκάλυπτη, ακόμα και με χρήση πυροβόλων όπλων, χειροβομβίδων και εκβιασμών προστασίας, μία τάση που παρατηρείται στις τάξεις αλλοδαπών εγκληματιών ή, για παράδειγμα, στο τουρκικό οργανωμένο έγκλημα». Η αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων πάντως είναι αρμοδιότητα της αστυνομίας, και όχι των δήμων.
Οι δήμοι παγιδευμένοι στα χρέη
Οι τελευταίοι πάντως επωμίζονται σημαντικό μέρος της ευθύνης για τη διασφάλιση της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας των πολιτών. Για αυτό, ωστόσο, απαιτούνται προϋποθέσεις που δεν πληρούνται στην περίπτωση των γερμανικών δήμων: περισσότερο προσωπικό, πιο σύγχρονη τεχνολογία επιτήρησης και περισσότερα χρήματα από την Ομοσπονδία και τα κρατίδια.
Οι περισσότεροι δήμοι είναι υπερχρεωμένοι – το 2024 κατέγραψαν έλλειμμα-ρεκόρ σχεδόν 25 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ στο πρώτο εξάμηνο του 2025 προστέθηκαν σε αυτό άλλα 20 δισεκατομμύρια ευρώ.
Αυτό οφείλεται στις αυξανόμενες κοινωνικές δαπάνες και το κόστος προσωπικού. Ταυτοχρόνως, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης τα έσοδα από τη φορολογία επιχειρήσεων έχουν μειωθεί σημαντικά – και παντού λείπουν χρήματα για επενδύσεις σε υποδομές.
Περισσότερα χρήματα από την Ομοσπονδία για τους δήμους
Για πολλά χρόνια, η Ομοσπονδία και τα κρατίδια έδιναν μικρή προσοχή στις ανάγκες των δήμων. Αυτό πάντως φαίνεται να αλλάζει. Στην Μπούντεσταγκ συζητούνται αυτή τη στιγμή διάφορες δυνατότητες ενίσχυσης των πόλεων και των δήμων. Έτσι, η χρηματοδότηση για την αστική ανάπτυξη πρόκειται να αυξηθεί από 1 σε 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ.
Εν αντιθέσει με παλαιότερα, τα χρήματα θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν και για μέτρα πρόληψης της εγκληματικότητας στο πλαίσιο του αστικού σχεδιασμού. Θα χρηματοδοτηθούν επίσης έργα αναβάθμισης του δημοσίου χώρου και ανακατασκευής κτηρίων για την αντιμετώπιση της εγκατάλειψης. Το κατά πόσο αυτό θα επιλύσει τα υπάρχοντα προβλήματα μένει να φανεί.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
