Μετά από επιτόπιο έλεγχο, το βουλγαρικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι το drone ήταν ένα ουκρανικής κατασκευής μη επανδρωμένο αεροσκάφος-δόλωμα τύπου Maya που χρησιμοποιείται για την ενεργοποίηση και παραπλάνηση εχθρικών συστημάτων αεράμυνας.
Τόσο Βούλγαροι όσο και Ουκρανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι η πρώτη έκρηξη drone σε βουλγαρικό έδαφος από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 δεν ήταν σε καμία περίπτωση σκόπιμη. Ωστόσο η υπόθεση έλαβε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις.
Το βουλγαρικό ΥΠΕΞ κάλεσε τη Δευτέρα τον πρέσβη της Ουκρανίας και τόνισε ότι «οποιαδήποτε είσοδος στον βουλγαρικό εναέριο χώρο χωρίς άδεια είναι απαράδεκτη».
Το Κίεβο υποσχέθηκε να συνεργαστεί πλήρως για τη διαλεύκανση της υπόθεσης.
Πιθανός στόχος κρίσιμη υποδομή;
Το drone συνετρίβη περίπου ένα χιλιόμετρο από τον σταθμό συμπίεσης της Βουλγαρίας κατά μήκος του αγωγού φυσικού αερίου Trans Balkan, που συνδέει την Τουρκία και την Ουκρανία, και σε κοντινή απόσταση από έναν ρουμανικό σταθμό. Αυτό αρχικά δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με το εάν αυτή η κρίσιμη υποδομή θα μπορούσε να ήταν πιθανός στόχος.
Ο πρωθυπουργός Ράντεφ δήλωσε ότι ούτε τα ραντάρ της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας ούτε τα ραντάρ του ΝΑΤΟ εντόπισαν το drone. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η Βουλγαρία δεν διαθέτει προηγμένο εξοπλισμό για τον εντοπισμό drone, που συνήθως πετούν χαμηλά.
Καμπανάκι για τη Βουλγαρία
Το περιστατικό με το drone λειτούργησε ως καμπανάκι για την αμυντική ικανότητα της Βουλγαρίας.
«Ναι, χρειαζόμαστε νέα συστήματα [αντι-drone] που πρέπει να αγοραστούν γρήγορα», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Ντίμιταρ Στογιάνοφστο δημόσιο δίκτυο BNT. Μολονότι η Βουλγαρία ενίσχυσε πρόσφατα την αεράμυνά της μετά από αύξηση του αριθμού των εισβολών με drone στη γειτονική Ρουμανία, τα μέτρα αυτά δεν απέτρεψαν την παραβίαση του εναέριου χώρου της το Σάββατο.
Ο Στογιάνοφ δήλωσε ότι η Βουλγαρία θέλει να αποκτήσει έως και 10 συστήματα κατά των drones και ηλεκτρονικού πολέμου μέσω του μηχανισμού SAFE της ΕΕ και να επιταχύνει τις αγορές ραντάρ. Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι αυτό δεν αρκεί για «πλήρη κάλυψη» της χώρας.
Υπήρχε ρωσική εμπλοκή;
Με τα μέλη του ΝΑΤΟ να ενισχύουν την αεράμυνά τους, η Βουλγαρία εντάσσεται πλέον στον κατάλογο των χωρών στην Ευρώπη που έχουν καταγράψει παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους από drones που συνδέονται με τον ρωσικό πόλεμο στην Ουκρανία.
Καθώς το drone καταστράφηκε εν μέρει, οι αξιωματούχοι δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει την ακριβή τροχιά του πριν διασχίσει τη Ρουμανία και εισέλθει στη Βουλγαρία.
Σύμφωνα με τον Στογιάνοφ, το σύστημα GPS του μη επανδρωμένου αεροσκάφους δεν ήταν προστατευμένο, κάτι που θα μπορούσε να επιτρέψει τη χειραγώγηση της κίνησής του.
Αν και δεν κατονόμασε τη Ρωσία ως πιθανή χώρα προέλευσης του drone, είπε ότι η συντριβή θα μπορούσε να είχε προκληθεί από το λεγόμενο «spoofing», μια ηλεκτρονική επίθεση που παραποιεί σήματα GPS των drones. Επίσης, επεσήμανε μια πιθανή τεχνική βλάβη, καθώς διαπιστώθηκε ότι το τσιπ του αεροσκάφους ήταν ελαττωματικό.
Το υπουργείο Άμυνας αρνήθηκε να πει εάν η υπόθεση spoofing διερευνάται και παρέπεμψε τα ερωτήματα της DW στην Στρατιωτική Εισαγγελία, η οποία δεν είχε απαντήσει μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.
Η Μόσχα επαινεί τη Σόφια
Ο πρώην υπουργός Άμυνας Τόντορ Ταγκάρεφ, ωστόσο, πιστεύει ότι είναι πολύ πιθανό η Ρωσία να έπαιξε ρόλο στη συντριβή του drone.
«Η πιο πιθανή υπόθεση είναι ότι ο ηλεκτρονικός πόλεμος οδήγησε στην απώλεια ελέγχου αυτού του drone ως αποτέλεσμα των ενεργειών της Ρωσίας», δήλωσε ο Ταγκάρεφ στην DW, προσθέτοντας ότι οι βουλγαρικές αρχές έχουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να αποκλείσουν αυτό το ενδεχόμενο, εάν δεν ισχύει.
Καθώς η έρευνα συνεχίζεται, η κυβέρνηση δεν έχει αναφέρει δημόσια τη Ρωσία και αντ' αυτού αναζητά απαντήσεις από την Ουκρανία.
Ο χειρισμός της υπόθεσης έγινε δεκτός με ικανοποίηση ακόμα και στη Μόσχα, με τον Γιούρι Πίλιψον, ανώτερο εκπρόσωπο του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, να επαινεί την κυβέρνηση Ράντεφ για την «πιο συγκρατημένη» και «πιο ορθολογική» ρητορική της απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στροφή στη στήριξη προς την Ουκρανία
Με αφορμή το περιστατικό, το βουλγαρικό ΥΠΕΞ επανέλαβε ότι η ασφάλεια στην περιοχή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της διπλωματίας.
«Αυτός ο πόλεμος δεν θα κριθεί στο πεδίο της μάχης, αλλά μέσω διπλωματικών βημάτων», δήλωσε ο Στογιάνοφ, επαναλαμβάνοντας την πάγια θέση του Ράντεφ.
Πρώην πρόεδρος και πιλότος μαχητικών αεροσκαφών, ο Ράντεφ κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο τον Απρίλιο με το κόμμα του «Προοδευτική Βουλγαρία».
Ενώ η χώρα μέχρι τότε υποστήριζε σταθερά την Ουκρανία, η νέα κυβέρνηση, κάνοντας στροφή, υπόσχεται μια «πιο ρεαλιστική» προσέγγιση ως προς τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Τους τελευταίους τρεις μήνες, η Βουλγαρία έχει σταματήσει τις προμήθειες όπλων στην Ουκρανία, έχει μπλοκάρει τις προσπάθειες της ΕΕ να συμπεριλάβει τον επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στο πακέτο κυρώσεων και έχει απορρίψει την πρόσκληση του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν να ενταχθεί στον Συνασπισμό των Προθύμων, ο οποίος συγκεντρώνει περισσότερες από 30 χώρες που υποστηρίζουν την Ουκρανία.
«Νομίζω ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Βουλγαρίας έσπευσε να καλέσει τον Ουκρανό πρέσβη αντί για τον Ρώσο», δήλωσε ο Ταγκάρεφ στην DW. «Δεν έχει σημασία ποιανού είναι το drone, αλλά μάλλον ποιων οι ενέργειες το οδήγησαν να καταλήξει εδώ».
Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη
