Όπως σημειώνει ο δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής Σωτήρης Παρούτης επικαλούμενος τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, «αυτό που αναμένεται είναι μια ανατροπή στο πολιτικό- κομματικό σύστημα της χώρας, η οποία έχει ως κύριο χαρακτηριστικό τη μείωση της δύναμης των παραδοσιακών κομμάτων σε πραγματικούς αριθμούς και την κατάληψη του χώρου του κέντρου από νέα κόμματα». Μάλιστα εάν οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν, η επόμενη Βουλή ενδέχεται να είναι η πιο πολυδιασπασμένη στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας, με έως και δέκα κόμματα να εξασφαλίζουν κοινοβουλευτική παρουσία.
Η παραδοσιακή «μάχη»
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, παρά τις μεγάλες απώλειες σε πραγματικούς αριθμούς, τα δύο μεγάλα κόμματα της χώρας θα διατηρήσουν την κυριαρχία τους και θα δώσουν μάχη για την πρώτη θέση. Για το κόμμα του Δημοκρατικού Συναγερμού (ΔΗΣΥ), το διακύβευμα είναι το κατά πόσον θα επιδείξει πολιτική αντοχή μετά την απώλεια της προεδρίας και τις εσωτερικές αναταράξεις που ακολούθησαν της εκλογής του Νίκου Χριστοδουλίδη στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Για το κόμμα της Αριστεράς ΑΚΕΛ οι εκλογές της Κυριακής θα είναι μια ευκαιρία για επιστροφή στην πρώτη θέση μετά από δεκαετίες, εκμεταλλευόμενο τις απώλειες και τη φθορά του ΔΗΣΥ.
Τρίτη δύναμη η Ακροδεξιά
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, τρίτο κόμμα αναμένεται να αναδειχθεί το ακροδεξιό ΕΛΑΜ συγκεντρώνοντας ποσοστό γύρω στο 10%. Το κόμμα εισήλθε για πρώτη φορά στη Βουλή το 2016, σε μια περίοδο κατά την οποία παρουσιαζόταν ως πολιτικά συγγενής δύναμη της τότε ακμάζουσας ελληνικής νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής. Δέκα χρόνια αργότερα, και με την καταδίκη της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής από την ελληνική δικαιοσύνη να μεσολαβεί, το ΕΛΑΜ όχι μόνο κατάφερε να τριπλασιάσει τα ποσοστά του αλλά και να μετατραπεί σε ισότιμο συνομιλητή εντός του κυπριακού κοινοβουλίου. Αυτό επιτεύχθηκε μέσω ενός πολιτικού rebranding και της ένταξης στελεχών από άλλους πολιτικούς χώρους της Δεξιάς. Με κεντρικό σύνθημα «Πρώτα η Κύπρος», σκληρή αντιμεταναστευτική ρητορική και συντηρητικές θέσεις απέναντι στις διεκδικήσεις της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, το ΕΛΑΜ εμφανίζεται σήμερα ως μια δύναμη που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τις πολιτικές εξελίξεις και ιδιαίτερα τις διεργασίες γύρω από την εκλογή Προέδρου της Βουλής.
Η στροφή προς την αποϊδεολογικοποίηση
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των φετινών εκλογών είναι η σταδιακή πολιτική εξαΰλωση παραδοσιακών κομμάτων του κεντρώου χώρου – όπως το κίνημα οικολόγων, η σοσιαλιστική ΕΔΕΚ και η Δημοκρατική παράταξη- και η αντικατάστασή τους από νέους πολιτικούς σχηματισμούς που επιχειρούν να παρουσιαστούν ως εναλλακτική απέναντι στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτής της νέας τάξης πραγμάτων αποτελεί το κίνημα «Άμεση Δημοκρατία» του Φειδία Παναγιώτου. Του νεαρού YouTuber που το 2024 προκάλεσε αίσθηση σε όλη την Ευρώπη όταν κατάφερε να εκλεγεί το 2024 στις ευρωεκλογές αξιοποιώντας τη μεγάλη δημοφιλία του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η «Άμεση Δημοκρατία» προωθεί ένα μοντέλο συμμετοχικής πολιτικής, με έμφαση στη χρήση της τεχνολογίας και την άμεση συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. Το κίνημα επιχειρεί να υπερβεί το παραδοσιακό δίπολο Αριστεράς-Δεξιάς, συγκεντρώνοντας πρόσωπα από διαφορετικούς ιδεολογικούς χώρους και απευθυνόμενο κυρίως σε νεότερες ηλικίες και αντισυστημικά ακροατήρια.
Την ίδια στιγμή, το νέο πολιτικό σχήμα ΑΛΜΑ επιχειρεί επίσης να αξιοποιήσει το κλίμα αμφισβήτησης απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο. Ιδρυτής του είναι ο πρώην Γενικός Ελεγκτής της Κυπριακής Δημοκρατίας Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος εισήλθε στην πολιτική μετά την απομάκρυνσή του από το αξίωμα λόγω «ανάρμοστης συμπεριφοράς». Ο Μιχαηλίδης οικοδόμησε τα τελευταία χρόνια το προφίλ ενός αδιάλλακτου πολέμιου της διαφθοράς, και σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις το ΑΛΜΑ ενδέχεται να εξασφαλίσει ποσοστό γύρω στο 8%, αξιοποιώντας τη γενικευμένη δυσαρέσκεια απέναντι στη διαφθορά, την έλλειψη λογοδοσίας και την κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.
Προς μια «απολιτική» Βουλή;
Η ενίσχυση κομμάτων και κινημάτων με ασαφές ιδεολογικό στίγμα προκαλεί έντονο προβληματισμό στο παραδοσιακό πολιτικό σύστημα. Ενδεικτική ήταν η πρόσφατη δήλωση της Προέδρου της Βουλής Αννίτας Δημητρίου η οποία προκάλεσε αίσθηση με τη φράση «τρέμω στην ιδέα για το ποιους θα έχουμε στη νέα Βουλή». Σχολιάζοντας το νέο πολιτικό σκηνικό έτσι όπως αυτό διαμορφώνεται με την είσοδο νέων κομμάτων στην Βουλή, η Επίκουρη Καθηγήτρια Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου σημειώνει στην DW ότι η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη διαχρονική απώλεια αξιοπιστίας των παραδοσιακών κομμάτων. Προσθέτει πως, η ιδεολογική καθαρότητα αποτελεί χαρακτηριστικό που φθίνει σταδιακά όχι μόνο στα νέα κόμματα αλλά και στα ίδια τα παραδοσιακά κόμματα. Κατά την ίδια, η αποπολιτικοποίηση δεν αφορά αποκλειστικά τα νέα πολιτικά σχήματα, καθώς σε πολλές χώρες – συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου – οι κυβερνήσεις λειτουργούν ολοένα και περισσότερο ως τεχνοκρατικές και διοικητικές δομές, απομακρυσμένες από τις κλασικές ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.
