Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δείξει μεγάλη αυτοπεποίθηση για τη στρατιωτική ικανότητα των ΗΠΑ.
«Δεν έχουμε έλλειψη πυρομαχικών», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ. «Τα αποθέματά μας σε αμυντικά και επιθετικά όπλα μας επιτρέπουν να συνεχίσουμε τις επιχειρήσεις για όσο χρειαστεί». Σε αντίστοιχες διαβεβαιώσεις προέβη και ο στρατηγός Νταν Κέιν.
Ωστόσο, σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Τραμπ έγραψε πως «τα αποθέματα πυρομαχικών των ΗΠΑ, στο μεσαίο και ανώτερο μεσαίο επίπεδο, δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερα ή καλύτερα. […] Στο υψηλότερο επίπεδο έχουμε καλές προμήθειες, αλλά δεν είμαστε εκεί που θα θέλαμε».
Η Κέλι Γκριέκο, ανώτερη ερευνήτρια στη δεξαμενή σκέψης Stimson Center, επισημαίνει πως η διάκριση του Τραμπ ως προς την κατηγορία όπλων έχει σημασία. Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα υψηλότερης κατηγορίας οπλικά συστήματα, τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και τα μέσα αναχαίτισης. «Υπάρχουν πραγματικοί περιορισμοί στα σχετικά αποθέματα», τονίζει η Γκριέκο.
Τα μαθηματικά της σύγκρουσης
Από την αρχή της σύγκρουσης οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν έχουν εξαπολύσει καταιγισμό πληγμάτων σε όλη την περιοχή. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), οι ΗΠΑ έπληξαν περισσότερους από 3.000 στόχους στο Ιράν τις πρώτες 7 ημέρες. Σε απάντηση το Ιράν έχει εκτοξεύσει χιλιάδες drones Shahed και εκατοντάδες πυραύλους εναντίον αμερικανικών στόχων σε όλη την περιοχή.
Και εδώ ακριβώς είναι που τα μαθηματικά γίνονται αιτία ανησυχίας για τις ΗΠΑ.
Τα ιρανικά drones Shahed κοστίζουν από 20.000 έως 50.000 δολάρια. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους τα αντιμετωπίζουν, αλλά κανένας δεν είναι φθηνός. Μαχητικά αεροσκάφη εξοπλισμένα με πυραύλους AIM-9 κοστίζουν 450.000 δολάρια ανά βολή, συν 40.000 δολάρια την ώρα μόνο για τη λειτουργία του αεροσκάφους. «Το κόστος λειτουργίας του μαχητικού για μία ώρα είναι ισοδύναμο με το κόστος ενός Shahed», λέει η Γκριέκο.
Η ίδια υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν πάρει μαθήματα από την Ουκρανία, η οποία έχει βρει φθηνότερες μεθόδους αντιμετώπισης, όπως drones αναχαίτισης που κοστίζουν λιγότερο από τα Shahed. «Οι ΗΠΑ έχουν δοκιμάσει [αυτή την τεχνολογία], απλώς δεν την έχουν αγοράσει σε επαρκείς ποσότητες», προσθέτει η Γκριέκο.
Οι πολύ ακριβότεροι αμυντικοί πύραυλοι Patriot (που κοστίζουν περίπου 3 εκατομμύρια δολάρια ανά πύραυλο) προορίζονται για την αναχαίτιση των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν – και εδώ είναι που προκύπτουν ανησυχίες και για τα αποθέματα. Ο Μαρκ Κάνσιαν, ανώτερος σύμβουλος στο Center for Strategic and International Studies, εκτιμά πως τα αποθέματα καταναλώνονται γρήγορα. «Στην αρχή νομίζω ότι υπήρχαν περίπου 1.000 Patriots και τώρα νομίζω πως έχουμε ήδη καταναλώσει μεγάλο ποσοστό από αυτό το απόθεμα». Ο Κάνσιαν εκτιμά ότι έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί 200-300 πύραυλοι Patriot.
Όπλα υψηλής κατηγορίας όπως αυτά χρειάζονται χρόνο για να κατασκευαστούν. Η Lockheed Martin παρέδωσε μόλις 620 αναχαιτιστές PAC-3 καθ’ όλο το 2025. «Εάν πηγαίνατε σήμερα στην εταιρεία και λέγατε θέλω να αγοράσω έναν ακόμα Patriot, θα χρειάζονταν τουλάχιστον δύο χρόνια για την παραλαβή του», λέει ο ειδικός.
Στις 6 Μαρτίου ο Τραμπ συναντήθηκε με αρκετές εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας, δημοσιεύοντας στη συνέχεια στο Truth Social πως οι κατασκευαστές είχαν συμφωνήσει να τετραπλασιάσουν την παραγωγή όπλων υψηλότερης κατηγορίας.
Η συμφωνία με τη Lockheed Martin για αύξηση της παραγωγής είναι γνωστή από τον Ιανουάριο και μετά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο το πρότερο χρονοδιάγραμμα δεν διαφοροποιήθηκε – έτος-στόχος παραμένει το 2030.
Οι παγκόσμιες συνέπειες
Οι αναλυτές συμφωνούν πως οι ΗΠΑ δεν είναι πιθανό να ξεμείνουν από όπλα ενώ πολεμούν στο Ιράν – παρ’ όλα αυτά διατυπώνονται ανησυχίες για το μέλλον.
«Δεν θα έλεγα πως οι ΗΠΑ θα ξεμείνουν», παρατηρεί η Γκριέκο. «Το πρόβλημα όμως είναι […] ότι θα μείνουμε με πολύ περιορισμένα αποθέματα […] και αυτό θα περιορίσει επίσης τις επιλογές μας τα επόμενα χρόνια όσον αφορά τον Ινδο-Ειρηνικό και την Ευρώπη ή ακόμα και τη Μέση Ανατολή».
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη σημάνει συναγερμό. «Υπάρχουν ανησυχίες ότι σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου, η Αμερική μπορεί να μειώσει τις προμήθειες συστημάτων αεράμυνας και πυραύλων για την αεράμυνα προς την Ουκρανία», δήλωσε ο Ζελένσκι προσφάτως.
Σε συνέντευξη στο Bloomberg ο Αμερικανός πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν προέβη σε μία παρόμοια προειδοποίηση. Μια παρατεταμένη επιχείρηση στο Ιράν θα μπορούσε να αφήσει τις ΗΠΑ ευάλωτες σε απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα, όπως τόνισε.
Πόσο μεγάλο είναι το πλήγμα στο Ιράν;
Όσον αφορά τα πλήγματα στις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες, η Γκριέκο αναγνωρίζει πως είναι δύσκολο να είμαστε βέβαιοι για τις λεπτομέρειες, αλλά είναι πιθανό πως έχει προκληθεί «σημαντική υποβάθμιση στις δυνατότητες χρήσης βαλλιστικών πυραύλων». Όσον αφορά τα drones Shahed, η διάσπαρτη παραγωγή καθιστά τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα εξαιρετικά δύσκολες, κάτι που ίσχυε ακόμα και πριν από τον πόλεμο.
Κατά τη Γκριέκο το κομβικό ζήτημα είναι το κατά πόσον οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν υποτιμήσει το Ιράν. «Εάν ο στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος, […] η αεροπορική ισχύς δεν θα φέρει από μόνη της την κατάρρευσή του».
Η ειδικός πιστεύει πως η αυτοσυγκράτηση του Ιράν σε προηγούμενα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα ερμηνεύτηκε ως αδυναμία. Τώρα το ιρανικό καθεστώς «μάχεται για την επιβίωσή του. Και έχει τα κίνητρα να πολεμήσει σκληρά και να πληρώσει μεγάλο τίμημα».
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
