Η επίσκεψη εργασίας του Παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς στην Κύπρο, την Πέμπτη, άφησε να διαφανεί το πραγματικό αποτύπωμα των διμερών σχέσεων Κυπριακής Δημοκρατίας και Παλαιστινιακής Αρχής, αναδεικνύοντας πτυχές, που για καιρό παραμένουν μακριά από τα φώτα της ειδησεογραφίας. Θα μπορούσε μάλιστα να υποστηριχθεί ότι το πλέγμα των σημερινών κυπρο-παλαιστινιακών σχέσεων δείχνει να υπερκαλύπτεται από την ολοένα και αυξανόμενη εμβάθυνση των στρατηγικών σχέσεων Κύπρου-Ισραήλ, που προβάλλεται έντονα από τα μέσα ενημέρωσης των δύο χωρών, αφήνοντας πολλές φορές την εντύπωση ότι οι σχέσεις Λευκωσίας-Ραμάλας στερούνται αντίστοιχης δυναμικής. Ωστόσο, όσα ειπώθηκαν χθες στο Προεδρικό Μέγαρο, τόσο από τον Πρόεδρο Αμπάς, όσο και από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, έδωσαν μία ξεκάθαρα διαφορετική εικόνα από εκείνην που ίσως αναμενόταν.
Σκιαγραφώντας λακωνικά την ποιότητα των σχέσεων Λευκωσίας-Ραμάλας, ο Πρόεδρος Αμπάς δεν απέφυγε να καταδείξει μία σαφή πραγματικότητα: Οι σχέσεις Κύπρου-Ισραήλ έχουν διευρυνθεί σημαντικά. Από την άλλη, αυτό το πραγματικό δεδομένο δεν εκλαμβάνεται από τον Παλαιστίνιο Πρόεδρο ως εμπόδιο για μία περαιτέρω αξιοποίηση των σχέσεων Κύπρου-Παλαιστίνης.
Αντιθέτως, ο Μαχμούντ Αμπάς αποτίμησε την πραγματικότητα, προσθέτοντας παράλληλα την δική του ρεαλιστική προοπτική. Απευθυνόμενος στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ανέφερε μεταξύ άλλων ότι η Κύπρος «έχει εξαιρετικές σχέσεις, και ορθώς, με το Ισραήλ», προσθέτοντας ότι ο κυπριακός παράγοντας «μπορεί να διαδραματίσει ένα ρόλο στην διαμεσολάβηση» της παλαιστινιακής με την ισραηλινή πλευρά. Με αυτόν τον τρόπο, ο Παλαιστίνιος Πρόεδρος έδωσε στην ουσία τη σκυτάλη στην κυπριακή διπλωματία να αναλάβει πρωτοβουλίες, προκειμένου να αρχίσουν ξανά οι ειρηνευτικές επαφές Ισραήλ-Παλαιστινίων, οι οποίες διανύουν μία μακρά περίοδο στασιμότητας. Τη σκυτάλη παρέλαβε με ικανοποίηση ο Κύπριος ομόλογός του, όπως ακριβώς είχε πράξει όταν, πριν από ένα μήνα, ο Ισραηλινός Πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ είχε ζητήσει κάτι αντίστοιχο, εκφράζοντας την ελπίδα οι απευθείας επαφές Ισραήλ-Λιβάνου να πραγματοποιούνται σε τακτά διαστήματα και με την Κύπρο να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή.
Ενοχλήθηκε η Άγκυρα
Αλλά και η επιλογή της συγκεκριμένης ημέρας για την πραγματοποίηση της επίσκεψης δεν πρέπει να θεωρείται συμπτωματική. Η 29η Οκτωβρίου είναι εθνική γιορτή της Τουρκίας, που γιορτάζεται με λαμπρότητα και στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Η συγκυρία αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στην Άγκυρα, ούτε στο ψευδοκράτος, που εξέφρασαν ξεκάθαρα την απογοήτευσή τους σε σχέση με την επίσκεψη του Παλαιστινίου Προέδρου στις ελεύθερες περιοχές.
Προφανώς, η επιλογή της 29ης Οκτωβρίου δεν ήταν τυχαία, ούτε από κυπριακής, ούτε από παλαιστινιακής πλευράς. Παρότι η διακυβέρνηση της Ραμάλας ουδέποτε το εξέφρασε ανοικτά, είναι γεγονός ότι επικρατεί εδώ και χρόνια ισχυρή καχυποψία λόγω της ξεκάθαρης στήριξης του Προέδρου Ερντογάν προς την οργάνωση Χαμάς. Η στήριξη αυτή δεν περιορίζεται απλώς σε επικοινωνιακό επίπεδο, αλλά και σε πρακτικό, δεδομένου ότι η παλαιστινιακή οργάνωση διατηρεί επί σειρά ετών γραφείο εκπροσώπησης στην Κωνσταντινούπολη και αξιωματούχοι της χαίρουν θερμής υποδοχής από Τούρκους κυβερνητικούς αξιωματούχους. Η Παλαιστινιακή Αρχή, που ελέγχεται ιδεολογικά και παραταξιακά από το αντίπαλο δέος της παράταξης Φατάχ, μπορεί μεν να αποφεύγει να εκφράζει δημοσίως την δυσαρέσκειά της, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν προβληματίζεται.
Από την άλλη θα ήταν λάθος να αποτιμηθεί η πραγματική αξία των διμερών σχέσεων Λευκωσίας-Ραμάλας μόνο ως αντίβαρο των υφιστάμενων καλών σχέσεων Τουρκίας-Παλαιστινίων. Αρκεί να ληφθεί υπ’ όψιν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει επανειλημμένως αποδείξει ότι είναι ένας χρήσιμος προκεχωρημένος διπλωματικός βραχίονας των Βρυξελλών στην Ανατολική Μεσόγειο, όχι μόνο με αφορμή την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα, αλλά και όσον αφορά στην διαχείριση της παρατεταμένης αστάθειας σε Λίβανο και Συρία. Η κυπριακή φωνή έχει επίγνωση ότι ο ρόλος της είναι να μεταφέρει μηνύματα και να προωθεί συγκλίσεις μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Ο κυπριακός δίαυλος και η επιρροή του στις Βρυξέλλες έχει καταστεί πλέον πλήρως αντιληπτός από την Παλαιστινιακή Αρχή στη Ραμάλα.
Κυπριακή παρουσία σε Γάζα και Δυτική Όχθη
Πέραν αυτών η καθαυτή κυπριακή παρουσία επί του πεδίου, στα παλαιστινιακά εδάφη σε Γάζα και Δυτική Όχθη, είναι πλέον αισθητή – κυρίως από τις 7 Οκτωβρίου 2023 και εντεύθεν.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών και την αρμόδια υπηρεσία παροχής ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας CyprusAid, αφότου ενεργοποιήθηκε το Σχέδιο Αμάλθεια, τον Μάρτιο του 2024, έχουν αποσταλεί μέχρι σήμερα στον άμαχο πληθυσμό της Γάζας πάνω από 37.000 τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας, περιλαμβάνοντας τρόφιμα, φάρμακα, ιατρικό εξοπλισμό, είδη στέγασης και υγιεινής. Το «Σχέδιο Αμάλθεια» συνεχίζεται σε στενή συνεργασία σε συντονισμό με τους αρμόδιους φορείς του ΟΗΕ (UNOPS), την επιτόπια παρουσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της ΕΕ και αμερικανικών ανθρωπιστικών φορέων, πάντοτε σε συντονισμό με τις αρμόδιες ισραηλινές αρχές.
Καλά πληροφορημένες κυπριακές πηγές ενημέρωσαν την ελληνική υπηρεσία της DW ότι η τελευταία θαλάσσια αποστολή του «Σχεδίου Αμάλθεια», συνολικής ποσότητας 900 τόνων, περιείχε εξειδικευμένο ιατρικό εξοπλισμό, όπως θερμοκοιτίδες νεογνών, εξοπλισμό χειρουργείου, ανίχνευσης υπερήχων, νοσοκομειακές κλίνες και άλλα. Αποτελούν δωρεά των αμερικανικών κοινοφελών οργανώσεων All Hands and Hearts και Texas Medical Bridges, που διανεμήθηκαν στα παλαιστινιακά νοσοκομεία και ιατρικά κέντρα της Γάζας, ενώ νέες αποστολές ήδη προετοιμάζονται.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τόσο η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Πορφυρίου, όσο και το ελληνικό σχολείο στην Πόλη της Γάζας που λειτουργεί το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, θα αποκατασταθούν με συμμετοχή κυπριακών κεφαλαίων ύψους 150.000€ που ενέκρινε το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών, ενώ στην Δυτική Όχθη το κτήριο των γραφείων της κοινότητας Αλ-Κίλια στα περίχωρα της Ραμάλας επεκτάθηκε με την ανέγερση κλινικής, πολυχώρου κοινωνικών εκδηλώσεων, παιδότοπο και αίθουσα συνεδριάσεων, επίσης με την οικονομική στήριξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τέλος, σε επιχειρησιακό επίπεδο, συνεχίζεται η εκπαίδευση Παλαιστινίων αστυνομικών στο κέντρο Cyclops που λειτουργεί στην Λάρνακα υπό την αιγίδα του κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών και της EUBAM.
