Το ζήτημα της Τουρκίας, αν και δεν ήταν στην ημερήσια διάταξη της συνόδου, συζητήθηκε μετά από αίτημα κρατών-μελών, μεταξύ αυτών Ελλάδας και Κύπρου, ενώ συμπεριλήφθηκε και στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν σήμερα την έντονη αποδοκιμασία τους σχετικά με τις «μονομερείς και προκλητικές» ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και την πλήρη έλλειψη αλληλεγγύης τους στην Ελλάδα και την Κύπρο, υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα ότι οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας θα αξιολογηθούν το Δεκέμβριο και θα ληφθούν αποφάσεις.
Το ζήτημα της Τουρκίας δεν ήταν στην ημερήσια διάταξη της συνόδου, ωστόσο έγινε συζήτηση μετά από αίτημα κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων της Ελλάδας και της Κύπρου, ενώ συμπεριλήφθηκε και στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Όπως τονίζεται στο κείμενο που εγκρίθηκε από τους 27 ηγέτες: To Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναβεβαιώνει τα συμπεράσματα της 2ας Οκτωβρίου 2020 και εκφράζει έντονη αποδοκιμασία για τις νέες μονομερείς και προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων ερευνητικών δραστηριοτήτων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να σεβαστεί τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τονίζει τη σημασία του καθεστώτος των Βαρωσίων, επαναλαμβάνοντας την πλήρη αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να αντιστρέψει αυτές τις ενέργειες και να εργαστεί για τη μείωση των εντάσεων κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό. Θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί στενά το ζήτημα, προκειμένου να υπάρξει συνέχεια στα συμπεράσματα του της 2ας Οκτωβρίου 2020.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου μετά τη ολοκλήρωση των εργασιών της συνόδου, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, τόνισε ότι έχει συμφωνηθεί να συζητηθεί ξανά το θέμα της Ανατολικής Μεσογείου και της Τουρκίας στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου και η προσέγγιση αυτή ισχύει. Σήμερα, συνέχισε, δόθηκε η ευκαιρία για ενημέρωση από τους ηγέτες για τις εξελίξεις και η δυνατότητα μίας σύντομης συζήτησης. «Θα παρακολουθούμε τις εξελίξεις στενά, μέρα με την ημέρα, εβδομάδα με την εβδομάδα, σε συνεργασία με τα αρμόδια κοινοτικά όργανα και τα κράτη-μέλη που επηρεάζονται περισσότερο», δήλωσε.
Δηλώσεις Μητσοτάκη και Αναστασιάδη
Στο όλο θέμα αναφέρθηκε και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας ότι ο ίδιος μαζί με τον Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Αναστασιάδη, εξήγησαν στους Ευρωπαίους ηγέτες ότι η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι ένα ζήτημα που αφορά μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά τη γεωπολιτική σταθερότητα για ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτό, όπως είπε, έγινε αντιληπτό απ΄ όλους.
Για τη νέα κλιμάκωση της Τουρκίας με το Ορούτς Ρέις, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε πως «πολλοί ηγέτες εξέφρασαν τη δυσαρέσκεια τους για την απόφαση της Άγκυρας να ξαναβγάλει το ερευνητικό πλοίο, ενώ πρόσθεσε ότι ακόμη και οι πιο «καχύποπτες χώρες άρχισαν να πείθονται». Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει την ίδια συμπεριφορά, η ΕΕ δεν θα διστάσει να προχωρήσει στις απαραίτητες αποφάσεις για κυρώσεις.
Ο κ. Μητσοτάκης στάθηκε και σε ένα άλλο θέμα μιλώντας στους ομολόγους του, αυτό των πωλήσεων όπλων στην Τουρκία. Ειδικότερα, υπενθύμισε πως κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων της Άγκυρας στη Συρία είχαν υπάρξει αποφάσεις για εμπάργκο πώλησης όπλων προς την Τουρκία από ορισμένα μεμονωμένα κράτη μέλη. Όπως εόπε, η καλύτερη έκφραση αλληλεγγύης θα μπορούσε να είναι οι χώρες της ΕΕ να μην επιτρέπουν την πώληση όπλων στην Τουρκία, τα οποία ενδεχομένως θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά της κυριαρχίας κράτους-μέλους. Η θέση αυτή έγινε απολύτως κατανοητή, κατέληξε.
Από την πλευρά του ο κ. Αναστασιάδης, ενημέρωσε τους εταίρους για τις νέες έκνομες ενέργειες της Τουρκίας τόσο στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου, κατά παράβαση των σχετικών ψηφισμάτων των ΗΕ, όσο και σε σχέση με τις τουρκικές παραβιάσεις στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Κύπριος πρόεδρος εξέφρασε την ικανοποίηση του για το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποδοκιμάζει τις νέες μονομερείς και προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ καλεί για σεβασμό των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ, 550 και 789, σε σχέση με το καθεστώς των Βαρωσίων.
Σημαντικό θεωρείται επίσης από κυπριακής πλευράς, το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να αναστρέψει τις ενέργειες της, με στόχο μια διαρκή και σταθερή αποκλιμάκωση, ενώ αναφέρει πως θα συνεχίσει να παρακολουθεί το θέμα υπό το φως και των σχετικών συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 2 Οκτωβρίου, τα οποία επαναβεβαιώθηκαν κατά τη διάρκεια και της σημερινής Συνόδου.
Νίκος Μπέλλος, Βρυξέλλες
