«Δεν φαίνεται λογικό για το Ιράν να κλείσει τον διάδρομο του Ορμούζ, επειδή εισάγει κρίσιμα αγαθά, όπως τρόφιμα, αλλά και η πλειονότητα των εξαγωγών του πηγαίνει στην Κίνα και την Ινδία, οπότε αυτό θα στρεφόταν εναντίον της χώρας», δήλωσε η ειδικός ενέργειας Σάρα Βακσούρι της SVB Energy International στο Bloomberg TV.
Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν να επιτίθενται στο Ιράν το Σάββατο. Εκτιμάται ότι το κόστος ενός βαρελιού πετρελαίου θα μπορούσε να ανέλθει στα 100 δολάρια ή και περισσότερο εάν η θαλάσσια κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ γίνει πολύ επικίνδυνη.
Σημαντική εμπορική οδός πετρελαίου
Περίπου το 20% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου που καταναλώνεται σε όλο τον κόσμο μεταφέρεται μέσω της θαλάσσιας διόδου, σύμφωνα με την αμερικανική ενεργειακή αρχή EIA. Πάνω από το 80% αυτών των παραδόσεων κατευθύνεται στην Ασία, κυρίως στην Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ όχι μόνο θα εμπόδιζε τις μεταφορές πετρελαίου, αλλά και τις παραδόσεις καυσίμων αεροπορίας και υγροποιημένου φυσικού αερίου, σύμφωνα με την Iran International. Περίπου το 30% των καυσίμων αεροπορίας της Ευρώπης και το 20% του παγκόσμιου LNG μεταφέρεται μέσω της διόδου.
Πολλές χώρες – συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, των κρατών-μελών της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιαπωνίας και του Καναδά – έχουν στρατηγικά αποθέματα για να αντέξουν αρκετές εβδομάδες προσωρινών διακοπών.
Το Ιράν εξαρτάται από την Κίνα
Ένας αποκλεισμός όχι μόνο θα διέκοπτε τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα κράτη του Κόλπου προς τη Δύση, αλλά και τις ιρανικές εξαγωγές που προορίζονται για την Κίνα και την Ινδία, γεγονός που θα επιδείνωνε την οικονομική κρίση του Ιράν. Το Ιράν υπόκειται σε δυτικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που στοχεύουν τις εξαγωγές του, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Περαιτέρω κυρώσεις του ΟΗΕ επιβλήθηκαν μεταξύ 2006 και 2015 λόγω του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Οι κυρώσεις χαλάρωσαν μεταξύ 2016 και 2018 εν μέσω της συμμετοχής του Ιράν στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) που σχετίζεται με τα πυρηνικά. Ωστόσο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε εκ νέου αυστηρές κυρώσεις μετά την απόσυρση των ΗΠΑ από το πλαίσιο της JCPOA. Οι δυτικές κυρώσεις προσφέρουν μια «κερκόπορτα» για το Ιράν ώστε να συνεχίσει το εμπόριο, καθώς δεν επιβάλλονται κυρώσεις σε εκείνα τα κράτη που δεν συμμορφώνονται με τους περιορισμούς. Αυτό οδήγησε το Ιράν να στείλει πάνω από το 80% των εξαγωγών του στην Κίνα, σύμφωνα με την πλατφόρμα δεδομένων και ανάλυσης Kpler.
Σήμερα, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού, βενεζουελάνικου και ρωσικού πετρελαίου. Οι δυτικές κυρώσεις εναντίον και των τριών τις έχουν αναγκάσει να πουλήσουν το πετρέλαιό τους σε μειωμένη τιμή. Ενώ η Κίνα επωφελείται από αυτές τις εξοικονομήσεις, το Ιράν πρέπει να ανταγωνιστεί τα χαμηλότερα έσοδα από τις εξαγωγές.
Άλλωστε, οι κυρώσεις, οι οποίες απαιτούν σκιώδεις στόλους, μεσάζοντες και παρακάμψεις, αυξάνουν το κόστος μεταφοράς. «Προς το παρόν, η Κίνα είναι η απαραίτητη σανίδα σωτηρίας για τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, καθώς αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις», λέει ο Νικολάι Κοζάνοφ του Πανεπιστημίου του Κατάρ.
Η Κίνα διαφοροποιεί τις εισαγωγές πετρελαίου
H οικονομική ανάπτυξη της Κίνας είναι πιο σημαντική για το Ιράν από οποιεσδήποτε νέες κυρώσεις του ΟΗΕ. Οι κυρώσεις κατά του Ιράν, της Ρωσίας και της Βενεζουέλας έχουν επίσης επιτρέψει στην Κίνα να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές πετρελαίου της. Η Κίνα έχει αποστασιοποιηθεί από προμηθευτές που συνδέονται στενά με τις ΗΠΑ, όπως τα κράτη μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), πολλά από τα οποία είναι ενσωματωμένα στο σύστημα ασφαλείας και χρηματοπιστωτικού συστήματος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Οι κυρώσεις έχουν αποδυναμώσει το Ιράν ανεξάρτητα από την οικονομική του ανθεκτικότητα, λέει ο Κοζάνοφ.
Αυτό συμβαίνει επειδή περιορίζουν αυστηρά την πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες, διεθνή χρηματοδότηση και επενδύσεις, εξηγεί ο αναλυτής. Αυτό μειώνει την παραγωγή πετρελαίου του μακροπρόθεσμα.
«Το Ιράν είναι πιθανό να παραμείνει ενεργό στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, αλλά ως δομικά αποδυναμωμένος προμηθευτής με υψηλές εκπτώσεις, διαπραγματεύεται προοδευτικά σταθερούς όγκους για χαμηλότερα έσοδα ανά μονάδα», λέει ο Κοζάνοφ προσθέτοντας ότι «η αργή αρνητική σπείρα του πετρελαϊκού τομέα του Ιράν αντανακλά τη γενική και σταδιακή πτώση της συνολικής απόδοσης και σταθερότητας του καθεστώτος».
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
