«Είναι μια ψευδαίσθηση σχεδόν παιδιάστικη να πιστεύουμε ότι αν υψώσουμε τείχη και κλειστούμε στο καβούκι μας θα είμαστε ασφαλείς. Αλλά είναι επικίνδυνα αυτά τα επιχειρήματα, επειδή, όπως αποδεικνύεται, πιάνουν τόπο». Ο Γιώργος Τσαρμπόπουλος αξιοποίησε την ευκαιρία της βράβευσής του από τη γερμανική ΜΚΟ Pro Asylτο περασμένο Σάββατο στη Φρανκφούρτη για να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Ήταν επικεφαλής του γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Αθήνα το διάστημα 2006-2015 και κατάφερε να βελτιώσει τη θέση των προσφύγων κατά το διάστημα της θητείας του, αλλά διαπιστώνει ότι το κλίμα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη είναι σήμερα πολύ χειρότερο.
Ένα βραβείο για την κοινωνία των πολιτών
Όπως είπε μιλώντας στην DW, το Βραβείο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είναι μια μεγάλη «τιμή τόσο για τους συναδέλφους μου εκείνη την εποχή στο γραφείο όσο και για όσους δουλέψαμε όλα αυτά τα χρόνια μαζί, μέσω της κοινωνίας των πολιτών, και τις ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στον τομέα του προσφυγικού». Αλλά αυτοί οι άνθρωποι αισθάνονται αυτή την περίοδο μια σχετική οπισθοδρόμηση, μια ακύρωση σε ό,τι αφορά το νομικό πλαίσιο, αφού «πολλά από αυτά που πετύχαμε, τώρα τα βλέπουμε να τα παίρνουν πίσω».
Όπως χαρακτηριστικά λέει, «όταν ξεκινήσαμε το Εθνικό Γραφείο το 2006 και μέχρι πριν από λίγα χρόνια, βλέπαμε να κερδίζουμε πράγματα σιγά-σιγά. Από τότε που το άσυλο ήταν αποκλειστικά στα χέρια της αστυνομίας βελτιώθηκαν πάρα πολλά πράγματα και στη διαδικασία και στα δικαιώματα, ακόμα και στα θέματα της κράτησης που από κανόνας έγινε εξαίρεση. Πετύχαμε τα ανοιχτά κέντρα, τα κέντρα για τα ασυνόδευτα ανήλικα. Σε κάθε περίπτωση πολλά πράγματα. Τώρα υπάρχει μια αίσθηση ότι πολλά από αυτά που πετύχαμε, τώρα ακυρώνονται».
Αλλά όπως επισημαίνει, «το πιο ανησυχητικό είναι το κλίμα μέσα στην κοινωνία που χαρακτηρίζεται από μια κούραση και αδιαφορία ακόμα και απέναντι σε τραγικά συμβάντα, για να μην πω εγκλήματα, όπως αυτό της Πύλου».
Βαρύ το κλίμα και στην Ευρώπη
«Δεν θα διανοούμασταν πριν μερικά χρόνια να βλέπουμε στο Ευρωκοινοβούλιο μια ολόκληρη ομάδα βουλευτών να είναι σηκωμένοι και σαν χούλιγκανς να φωνάζουν „διώξτε τους πίσω, πάρτε τους πίσω!"», μας λέει ο Τσαρμπόπουλος αναφερόμενος στο συνολικότερο κλίμα στην Ευρώπη. Υπάρχε,ι όπως λέει συχνά, μια «έλλειψη σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, όταν για παράδειγμα κοιτάμε να κρατήσουμε το πρόβλημα μακριά μας και αφήνουμε ανθρώπους να πεθαίνουν στις φυλακές της Λιβύης».
«Σε πολλές χώρες, ακόμα και στην Ελλάδα, επικρατεί η λογική „κάντε τους τον βίο αβίωτο". Επανέρχεται πάλι η κράτηση ακόμα και σε συνθήκες που δείχνουν να μην ενδιαφέρουν κανέναν». Όπως τονίζει ο έμπειρος νομικός, «όλα αυτά ξεκινούν από μια αυταπάτη, γιατί όσες δυσκολίες και αν βάζουν τα κράτη, όσο άσχημες και αν είναι οι συνθήκες, όταν οι άνθρωποι ξεριζώνονται γιατί είναι κυνηγημένοι, γιατί έχουνε πόλεμο, γιατί ζούνε στην απόλυτη φτώχεια, γιατί αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή, σήμερα κανένα τείχος δεν πρόκειται να τους σταματήσει».
Διαφανείς διαδικασίες, αξιακές πολιτικές
Αυτό που οφείλει να κάνει η Ευρώπη είναι να δημιουργεί ασφαλή περάσματα για να μην πνίγονται οι άνθρωποι, να χτυπά τα δίκτυα των διακινητών, να υπάρχουν διαφανείς διαδικασίες και βέβαια να υπάρχουν αξιακές πολιτικές και να μειώνονται όλες εκείνες οι αιτίες που μπορεί να δημιουργήσουν και συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες. Είναι κατανοητή η ανησυχία, όταν για παράδειγμα σε ένα νησί εγκλωβίζονται χιλιάδες άνθρωποι. «Δεν πρέπει να εγκλωβίζονται. Χρειάζεται άλλη αντιμετώπιση», τονίζει ο ίδιος.
Μαζί με τον Γιώργο Τσαρμπόπουλο βραβεύτηκαν η Τουρκάλα ακτιβίστρια Πίριλ Έρτσομπαν, ιδρυτικό στέλεχος της ανθρωπιστικής οργάνωσης από τη Σμύρνη «Mülteci-Der», και ο Τούρκος δικηγόρος Τανέρ Κιλίτς, ο οποίος έχει εκπροσωπήσει διωκόμενους ακτιβιστές-μέλη άλλων ανθρωπιστικών οργανώσεων. Εξαιτίας της ακτιβιστικής δράσης του πέρασε πάνω από 14 μήνες προφυλακισμένος.
