Η εργασία, η φύση της, η διασφάλισή της, το μέλλον της, τα δικαιώματα των εργαζόμενων απασχολούν εκατομμύρια Γερμανούς σε καθημερινή βάση. Συνεπώς η έκθεση με τίτλο «Ο Θαυμαστός Νέος Κόσμος της Εργασίας. Όνειρο και Τραύμα της Νεωτερικότητας» στο Landesmuseum της Βόννης, το Μουσείο του Κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας είναι λογικό να «χτυπάει φλέβα» και να αξίζει σε κάθε περίπτωση να της αφιερώσει κανείς χρόνο για μια επίσκεψη.
Περίοδος μεγάλων αλλαγών
Όπως σημειώνουν οι οργανωτές της έκθεσης ο κόσμος της εργασίας βρίσκεται σε διαρκή μεταβολή. Τα γνωστά επαγγελματικά προφίλ αλλάζουν με γοργούς ρυθμούς. Η εργασία από το σπίτι και η τεχνητή νοημοσύνη φέρνουν μεγαλύτερη ελευθερία, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν νέες εξαρτήσεις. Η ευελιξία και η ανθεκτικότητα είναι πλέον ζητούμενα από τους εργοδότες. Συγκρίσιμες εξελίξεις χαρακτήριζαν ήδη τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ο εκσυγχρονισμός του εργασιακού κόσμου αλλά και η εντατικοποίηση της εργασίας επέφεραν αλλαγές τόσο βαθιές και πρωτόγνωρες όσο αυτές που βλέπουμε σήμερα.
Οι καλλιτέχνες ανταποκρίθηκαν τότε σε αυτές τις αναταραχές γιορτάζοντας μεν την τεχνολογική πρόοδο αλλά και καταγγέλλοντας τις κοινωνικές αδικίες και αναπτύσσοντας οράματα για μια μελλοντική κοινωνία.
Η έκθεση προσφέρει ποικίλες προοπτικές για τον σύγχρονο κόσμο της εργασίας μεταξύ 1890 και 1940. Πολλά από τα ζητήματα που φέρνει στο προσκήνιο εξακολουθούν να είναι επίκαιρα, συχνά με μεγαλύτερη ακόμα ένταση. Η επιλογή των εκθεμάτων αντανακλά τις ελπίδες και τις προκλήσεις των ανθρώπων που ζούσαν εκείνη την εποχή μέσα από έργα τέχνης, δημοσιεύσεις και καθημερινά αντικείμενα.
Επιβλητική στην είσοδο κιόλας της έκθεσης η παρουσία της μηχανής, που πολλές φορές βρέθηκε αντί να υπηρετεί τον άνθρωπο, να απειλεί την ίδια του τη φύση. Σύμβολα της Νέας Αντικειμενικότητας, όπως ο «Άνθρωπος από τον Άνθρακα» του Λέο Μπρόιερ από το 1931, έρχονται σε διάλογο με έργα καλλιτεχνών όπως ο Όττο Ντιξ, ο Κόνραντ Φελιξμύλερ, η Χάνα Χοχ και ο Φραντς Βίλχελμ Σάιβερτ. Λιγότερο γνωστοί καλλιτέχνες, όπως ο Μάγκνους Τσέλερ, η Σέλα Χάσε και η Θέα Βάρνκε, συμπληρώνουν την εικόνα της έκθεσης.
Μια διαδραστική έκθεση
Σε κάθε ενότητα της έκθεσης, έξι διαδραστικοί, ειδικά διαμορφωμένοι χώροι γεφυρώνουν το χάσμα μεταξύ του χθες και του σήμερα, προσκαλώντας τους επισκέπτες να συμμετάσχουν. Άλλωστε, σχεδόν τίποτα δεν είναι τόσο στενά συνδεδεμένο με τη ζωή μας όσο το ερώτημα: Πώς θέλουμε να εργαστούμε στο μέλλον; Mας ικανοποιεί η εργασία από το σπίτι; Πόσο μας απειλεί η Τεχνητή Νοημοσύνη; Πόσο συνεχίζονται οι διακρίσεις στο χώρο της εργασίας; Μέχρι που μπορεί να φτάσει η ευελιξία; Τι συνέπειες έχει η εντατικοποίηση και η ταχύτητα που επιβάλλουν οι νέες τεχνολογίες στην καθημερινότητα και στον ψυχικό κόσμο των εργαζόμενων; Μέχρι που μπορούν να φτάσουν τα συνδικάτα για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους;
Βλέποντας κανείς τις απαντήσεις των επισκεπτών συνειδητοποιεί πόσο περίπλοκα είναι αυτά τα ζητήματα και πόσο διαφορετικές μπορεί να είναι οι απόψεις των άμεσα εμπλεκόμενων: των ανθρώπων που ζουν από τη δουλειά τους.
