Προφανές είναι το όφελος των Αμερικανών, ενώ για τους Ευρωπαίους το πιο σημαντικό κέρδος είναι η «προβλεψιμότητα» που διασφαλίζει η εμπορική συμφωνία, ιδιαίτερα αν συνυπολογιστεί ότι από πριν την έναρξη των σχετικών διαπραγματεύσεων ο Τραμπ απειλούσε με εμπορικούς δασμούς που θα υπερέβαιναν κατά πολύ το 15%.
Μετά από πληθώρα συζητήσεων και αμφισβητήσεων – και με τον Λευκό Οίκο να δίνει τελεσίγραφο ως τις 4 Ιουλίου – οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων κατέληξαν σε πολιτική συνεννόηση για την επικύρωση της συμφωνίας από τη δική τους πλευρά τα ξημερώματα της Τετάρτης, στο περιθώριο της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.
Τι ακριβώς συνέβη;
Με απλά λόγια: Για να οριστικοποιηθεί η «συμφωνία του Τέρνμπερι», θα έπρεπε οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων να συμφωνήσουν σε μία κοινή νομοθετική πράξη. Αυτό συνέβη μόλις την Τετάρτη, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να «περνάει» στο τελικό κείμενο κάποιες δικές του ασφαλιστικές δικλείδες.
Σε αυτές περιλαμβάνεται με κάποια μορφή και η αποκαλούμενη «ρήτρα της ανατολής» (sunrise clause) , με βάση την οποία οι Ευρωπαίοι δικαιούνται να τερματίσουν τη συμφωνία σε εύθετο χρόνο, εφόσον οι Αμερικανοί δεν ανταποκριθούν στις δικές τους υποχρεώσεις ή επιβάλουν εκ των υστέρων ακόμη υψηλότερους δασμούς.
Μία περαιτέρω ασφαλιστική δικλείδα προβλέπει ότι εάν μέχρι τα τέλη του 2026 οι ΗΠΑ δεν μειώσουν τους δασμούς σε μία σειρά προϊόντων χάλυβα και αλουμινίου (στα οποία σήμερα η δασμολογική επιβάρυνση υπερβαίνει το 15%), τότε οι Ευρωπαίοι θα απαντήσουν με δικούς τους, «στοχευμένους» δασμούς για τις συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.
Τα επόμενα βήματα της νομοθετικής διαδικασίας είναι η (μάλλον τυπική) απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών, που εκπροσωπεί τις 27 εθνικές κυβερνήσεις, αλλά και η ρητή έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ψηφοφορία, η οποία αναμένεται το νωρίτερο στα μέσα Ιουνίου. «Αυτό σημαίνει ότι σύντομα θα έχουμε εκπληρώσει το δικό μας κομμάτι της κοινής διακήρυξης ΕΕ και ΗΠΑ, όπως είχαμε υποσχεθεί» δηλώνει στην πλατφόρμα Χ η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με εμφανή ικανοποίηση.
Το μόνο που απομένει να διευκρινιστεί είναι πως αντιμετωπίζουν οι Αμερικανοί τις νέες «δικλείδες ασφαλείας». Εντός της ΕΕ επικρατεί η αντίληψη ότι θα γίνουν δεκτές. «Είμαστε σε συνεχή επαφή και ανταλλαγή απόψεων» δήλωσε την Τετάρτη εκπρόσωπος της Κομισιόν στις Βρυξέλλες, για να προσθέσει ότι η τελική συμφωνία αναμένεται να κριθεί θετικά και από την αμερικανική πλευρά.
Γιατί χρειάστηκε τόσος χρόνος;
Μπορεί οι Ευρωπαίοι να δηλώνουν επισήμως ότι πρόκειται για μία συνήθη νομοθετική διαδικασία, αλλά στην πραγματικότητα η διαδικασία επικύρωσης είχε ανασταλεί δύο φορές τους προηγούμενους μήνες. Η πρώτη ήταν όταν ο πρόεδρος Τραμπ απειλούσε με προσάρτηση της Γροιλανδίας και η δεύτερη ήταν όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ , με απόφασή του, φαινόταν να αμφισβητεί ανοιχτά τη νομική βάση της «συμφωνίας του Τέρνμπερι».
Ωστόσο η πίεση προς την ΕΕ εντείνεται από τις αρχές Μαίου, όταν ο Λευκός Οίκος απείλησε με νέους τιμωρητικούς δασμούς στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, σε περίπτωση που οι Ευρωπαίοι δεν θα υλοποιούσαν το δικό τους κομμάτι της συμφωνίας μέχρι τις 4 Ιουλίου.
Πολλοί ευρωβουλευτές εξακολουθούν μέχρι σήμερα να θεωρούν «άνιση» τη συμφωνία του Τέρνμπερι. «Δεν θα έλεγα ότι πρόκειται για μία καλή συμφωνία, όπως δεν το έλεγα και πριν» δήλωσε χαρακτηριστικά το πρωί της Τετάρτης ο επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου Μπερντ Λάνγκε. Την ίδια στιγμή ωστόσο, ο ευρωβουλευτής των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών (SPD) υπενθυμίζει τα ελάχιστα περιθώρια ελιγμών που υπήρχαν το καλοκαίρι του 2025, με τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ να απειλεί ακόμη και με διακοπή της αμερικανικής στήριξης προς την Ουκρανία σε περίπτωση που ναυαγήσει η εμπορική συμφωνία.
Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι η συμφωνία προσφέρει «σταθερότητα και προβλεψιμότητα» για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αλλά και για τους καταναλωτές.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
