Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη.
“Είναι γεγονός ότι σε παγκόσμια κλίμακα τα δάση μειώνονται δραματικά και το περιβάλλον υποβαθμίζεται. Τα δάση, τα πλέον σταθερά φυσικά οικοσυστήματα, δέχονται καθημερινά τα ανελέητα χτυπήματα της ανθρώπινης απληστίας, καθώς τεράστιες εκτάσεις δασών εξαφανίζονται, ιδιαίτερα από τα εύθραυστα τροπικά δάση., Είναι ανάγκη ο σύγχρονος άνθρωπος να αναθεωρήσει τις προτεραιότητες και τις αξίες της ζωής και να δώσει ουσιαστικό νόημα στο είναι του”. Αυτά δηλώνει σήμερα στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ ο κ. Αναστάσιος Νάστης Ομ. καθηγητής του ΑΠΘ και μέλος της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής της Τράπέζας της Ελλάδος από το 2008.
-Γιορτάστηκε και φέτος η Παγκόσμια Ημέρα Δασοπονίας. Τι αποτελεί αυτή η ημέρα;
“H 21η Μαρτίου αποτελεί ένα ορόσημο καθώς είναι η πρώτη ημέρα της Άνοιξης, που αρχίζει η αναγέννηση της φύσης και του δάσους, είναι η πιο κατάλληλη ημέρα για να εορταστεί η Παγκόσμια Ημέρα της Δασοπονίας. Την ημέρα αυτή, θα πρέπει να ακουστεί σε όλη την οικουμένη η ανάγκη προστασίας του δάσους, να τονιστεί η σημασία του για την ποιοτική βελτίωση των συνθηκών της ανθρώπινης ζωής καθώς το δάσος προσφέρει απλόχερα μια μεγάλη ποικιλία υλικών αγαθών και υπηρεσιών, ενώ σε αντάλλαγμα ζητά από εμάς κυρίως αγάπη και προστασία”.
-Ναι αλλά τα δάση σήμερα καταστρέφονται…
“Είναι γεγονός ότι σε παγκόσμια κλίμακα τα δάση μειώνονται δραματικά, γιαυτό ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει να αναθεωρήσει τις προτεραιότητες και τις αξίες της ζωής. Τα δάση, τα πλέον σταθερά φυσικά οικοσυστήματα, δέχονται καθημερινά τα ανελέητα χτυπήματα της ανθρώπινης απληστίας, καθώς τεράστιες εκτάσεις δασών εξαφανίζονται, ιδιαίτερα από τα εύθραυστα τροπικά δάση. Η ξέφρενη αυτή πορεία προς την καταστροφή είναι αποτέλεσμα της «κοινωνικής ρύπανσης» σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και σε κάθε μικρή κοινωνία. Η βιομηχανική επανάσταση και τώρα οι νέες τεχνολογίες μας δίνουν αφάνταστες δυνατότητες συσσώρευσης και μετάδοσης γνώσεων, που κάνουν τη ζωή μας πιο άνετη αλλά και πιο πολύπλοκη, χωρίς όμως να της δίνουν περισσότερο νόημα. Νόημα στη ζωή δίνει η ισορροπία, η ανάταση, η ηρεμία και η γαλήνη της ψυχής, που επιτυγχάνεται μπροστά στην αρμονία του αδιατάρακτου φυσικού περιβάλλοντος και ιδιαίτερα του δάσους που είναι η κορωνίδα των φυσικών οικοσυστημάτων. Αν δεν βάλουμε ηθικούς φραγμούς στις ματαιόδοξες επιθυμίες μας και στην απόκτηση προσωπικών αγαθών αδιαφορώντας για τους συνανθρώπους μας, τα δάση θα εκλείψουν”.
-Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στα δάση;
“Στην εποχή μας, και ιδιαίτερα στο άμεσο μέλλον, οι αναμενόμενες κλιματικές μεταβολές θα επιφέρουν πολύ σημαντικές ανακατατάξεις στα δασικά οικοσυστήματα, τη βιοποικιλότητα, τα αγαθά και τις υπηρεσίες που αυτά μας προσφέρουν. Η σύγχρονη κοινωνία, στο βωμό της κακώς νοούμενης ανάπτυξης και του προσωπικού συμφέροντος, έχει αδιαφορήσει για την αειφορία, τα δασικά οικοσυστήματα και το φυσικό περιβάλλον. Πρέπει να τονιστεί ότι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την επιβίωση της κοινωνίας μας είναι το εξωτερικό χρέος από την επιβάρυνση του περιβάλλοντος να μη ξεπερνά τα όρια της χρεωκοπίας, τα όρια αντοχής του οικοσυστήματος”.
-Διατρέχουν κινδύνους τα δασικά μας οικοσυστήματα με την επίδραση των κλιματικών αλλαγών;
“Η επίδραση των κλιματικών αλλαγών στα δασικά οικοσυστήματα είναι άμεσης και ουσιώδους σημασίας, καθώς αυτά αναπτύσσονται κάτω από τις φυσικές συνθήκες χωρίς τη δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβαση του ανθρώπου, σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στις αγροτικές καλλιέργειες. Τα δασικά οικοσυστήματα (δάση 25%, λιβάδια 40%) καταλαμβάνουν το 65% περίπου της χερσαίας επιφάνειας της Ελλάδος. Αυτά συμβάλλουν οικονομικά και περιβαλλοντικά στην ποιότητα της ζωής του ανθρώπου και η επίδρασή τους επεκτείνεται πολύ πέρα από τα φυσικά όριά των οικοσυστημάτων αυτών. Στη χώρα μας αυτά τα οικοσυστήματα είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένα, λόγω κυρίως της αλόγιστης χρήσης τους στο πρόσφατο παρελθόν και με την κλιματική μεταβολή θα αποσταθεροποιηθούν ακόμη περισσότερο. Αυτά παράγουν ποικιλία υλικών αγαθών, όπως βιομάζα ξύλου, βοσκήσιμη ύλη, καρπούς, μανιτάρια, μέλι, βότανα, συμβάλλουν στην παραγωγή και ποιότητα του νερού, την ποιότητα του αέρα και τη δέσμευση και αποθήκευση του CO2, προσφέρουν ποικίλες άυλες υπηρεσίες, όπως προστασία εδαφικών πόρων, βιοποικιλότητα, παρέχουν ενδιαίτημα και τροφή σε πληθώρα έμβιων όντων κ.ά. Πέραν αυτών, έχουν σημαντική πολιτιστική και αισθητική αξία. Επίσης προσφέρουν ευκαιρίες για ποικίλες δραστηριότητες αναψυχής (πεζοπορία, κατασκήνωση, θήρα, κ.ά.), στοιχεία, που θα επηρεαστούν προς το δυσμενέστερο από τις κλιματικές μεταβολές, ενώ είναι απολύτως απαραίτητα για την ευζωία του ανθρώπου. Η αφθονία των αγαθών και η ποιότητα των υπηρεσιών εξαρτώνται πρωτίστως από τη σταθερότητα των οικοσυστημάτων, η οποία είναι συνάρτηση της βιοποικιλότητας και των φυσιολογικών λειτουργιών τους. Πρέπει να επισημανθεί ότι η ετήσια παραγωγή βιομάζας ξύλου για την οποία υπάρχουν στοιχεία, βαίνει συνεχώς μειούμενη. Η συγκομιζόμενη βιομάζα τα τελευταία 25 έτη έχει μειωθεί στο 50% περίπου. Προφανώς υπάρχουν πολύ μεγάλα περιθώρια αύξησης της παραγωγής, με λελογισμένη χρήση”.
-Πού οφείλεται η μειωμένη παραγωγή;
“Η μειωμένη παραγωγή οφείλεται κυρίως στο υψηλό κόστος της παραγωγής συγκριτικά με τις φθηνές εισαγωγές ξυλείας, στην αποδιοργάνωση της δασικής υπηρεσίας, και γενικά στη δυσλειτουργία της διοικητικής και δικαστικής υπηρεσίας που δισχερένει την αποτελεσματική φύλαξη και την απόδοση ευθυνών. Αντίστοιχα, η παραγωγή των λιβαδιών είναι υπερβολικά μειωμένη καθώς η Ελλάδα, μολονότι ευρωπαϊκή χώρα, δεν έχει νομοθετικό πλαίσιο που να καθορίζει τη διαχείρισή των λιβαδιών, ενός σημαντικότατου από οικονομική άποψη εθνικού πόρου. Οι εισαγωγές ζωοκομικών προϊόντων προσεγγίζουν τα 2 δις, ενώ με ορθολογική διαχείριση υπάρχει δυνατότητα να περιοριστεί αυτή η αιμορραγία”.
-Δηλαδή;
“Ο καθένας βόσκει όταν θέλει, όσο θέλει, με όσα ζώα και με οποιοδήποτε είδος ή συνδυασμό ειδών ζώων θέλει. Σήμερα, η απολαμβανόμενη παραγωγή των λιβαδιών είναι μικρότερη από το 1/3-1/5 του δυναμικού παραγωγής τους. Η υγεία και η δυναμική αύξησης των δασικών ειδών εξαρτάται άμεσα από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η θερμοκρασία, η ηλιακή ακτινοβολία, το διαθέσιμο νερό και τα θρεπτικά στοιχεία του εδάφους, ενώ επηρεάζονται και από συνοικολογικούς παράγοντες, όπως ο ανταγωνισμός, οι επιδράσεις της ζωοκοινότητας, των μικροοργανισμών των πυρκαγιών. Τα δασικά οικοσυστήματα αναμένεται να ζημιωθούν κυρίως από τις υψηλές θερμοκρασίες και τα μειωμένα κατακρημνίσματα που θα επικρατήσουν κατά την ξηροθερμική περίοδο, ενώ διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο καταστροφικών πυρκαγιών. Το ερώτημα που τίθεται είναι σε ποιό βαθμό τα δασικά είδη και τα οικοσυστήματα είναι ικανά να προσαρμοστούν στο ταχέως διαφοροποιούμενο περιβάλλον. Εάν δεν προσαρμοστούν σε σύντομο χρόνο, αυτά διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αποσταθεροποίησής τους και σε ακραίες περιπτώσεις, κατάρρευσής τους. Οι επιπτώσεις αυτές θα μπορούσαν να μετριαστούν σημαντικά, εάν υιοθετηθούν έγκαιρα κατάλληλες διαχειριστικές στρατηγικές, όπως ειδική καλλιεργητική φροντίδα και ειδικά οργανωμένα συστήματα βόσκησης. Γι’ αυτό είναι ανάγκη η δασική πολιτική και η στρατηγική διαχείρισης να προσαρμοστούν άμεσα για να μετριαστούν και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα οι αρνητικές επιπτώσεις των επικείμενων κλιματικών μεταβολών”.
-Τι πρέπει να γίνει;
“Παγκόσμια τα δάση λιγοστεύουν, ενώ στην Ελλάδα υπάρχει μικρή αύξηση κατ’ έκταση, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία. Στη χώρα μας, όμως, τα τελευταία χρόνια χάθηκαν τεράστιες εκτάσεις παραγωγικών δασών. Το χειρότερο είναι ότι ταυτόχρονα έχασαν τη ζωή τους και πολλοί συνάνθρωποί μας. Πέραν αυτών οι μισοί Έλληνες και ένα μεγάλο μέρος του δικαστικού σώματος απασχολούνται με καταπατήσεις δημόσιας γης. Αυτά θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν η πολιτεία είχε εφαρμόσει το σύνταγμα του 1975 που προβλέπει κατάρτιση του δασολογίου. Τότε θα διασφαλίζονταν η δημόσια περιουσία, θα μειώνονταν οι ζημίες στα δασικά οικοσυστήματα, θα πλεόναζαν οι φύλακες των δασών αλλά και οι δικαστικοί λειτουργοί για να επιλύσουν άλλα επείγοντα θέματα, φυσικά θα πλεόναζαν και οι πυροσβέστες. Δυστυχώς η ελληνική κοινωνία δε φαίνεται να είναι έτοιμη, γιαυτό θα έρθουν περισσότερα δεινά για τα δάση αλλά και για τους κατοίκους της χώρας μας, αν δεν αλλάξει η φιλοσοφία της διαχείρισης και της δασοπροστασίας τους. Με τη σημερινή διαχείριση συσωρεύται χρόνο με το χρόνο όλο και περισσότερη καύσιμη ύλη στα δάση. Είναι απαράβατος νόμος της φύσης ότι η συσσώρευση βιομάζας στα δάση οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην πρόκληση ανεξέλεγκτων πυρκαγιών. Γι’ αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να αλλάξουμε φιλοσοφία και να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στα θεσμικά και τα προληπτικά μέτρα. Το σύμπλοκο εθελοντισμός – αναδασώσεις και η εγκατάλειψη της υπαίθρου συνέβαλαν στην αύξηση των δασικών εκτάσεων. Είναι αδήριτη ανάγκη όμως για τις αναδασώσεις, ιδίως οι αισθητικές και προστατευτικές που είναι και οι πιο ευάλωτες, να ακολουθηθούν οι κανόνες σχεδιασμού πυρανθεκτικότητας, επιλέγοντας τόσο κατάλληλα αυτοφυή είδη όσο και ανθεκτική στις πυρκαγιές χωροταξική διάταξη. Είναι επιβεβλημένο επίσης αυτές να γίνονται σε μεγάλους φυτευτικούς συνδέσμους ώστε να αναδασώνεται μεγαλύτερη έκταση, να εξασφαλίζεται οικονομία κλίμακας και να αναπτύσσονται ανθεκτικότερες δομές. Στο πλαίσιο της δράσης για την κλιματική αλλαγή, με πρωτοβουλία του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλου έχει συσταθεί Επιτροπή από διακεκριμένους επιστήμονες, στην οποία έχει ανατεθεί το έργο της εκπόνησης μελέτης σχετικά με τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής καθώς και τα μέτρα που πρέπει για τη μικρότερη οικονομική ζημία στην Ελλάδα. Μια από τις ομάδες της εν λόγω Επιτροπής, υπό τον καθηγητή Α. Νάστη, μελετά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα δάση και τα δασικά οικοσυστήματα. Από τα μέχρι τώρα αποτελέσματα προκύπτει ότι:
Με την αναμενόμενη κλιματική μεταβολή η έκταση των ψυχρόβιων κωνοφόρων ελάτης, ερυθρελάτης, δασικής πεύκης κ.λ.π. θα περιορισθεί κατά 4-8%, ενώ των θερμόβιων ειδών δηλ. θερμόβια κωνοφόρα, δρυς κλπ θα αυξηθούν κατά 2-4% και ένα μέρος της χαμηλής ζώνης 1-2% θα ερημοποιηθεί. Από τη χωρική ανακατανομή των παραγωγικών δασών αναμένεται μείωση της παραγωγικής δυνατότητας σε προϊόντα ξύλου κατά 80-160 χιλ. κ. μ. για τα σενάρια (Β2 ή Α2).
Σύμφωνα με το υπόδειγμα ΒΙΟΜΕ3 και τα παραπάνω σενάρια, η παραγωγή προϊόντων ξύλου από τα παραγωγικά δάση θα μειωθεί από 27-35% δηλ. 500-700 χιλ. κ.μ./έτος και η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης από 10-25% δηλ. 300-800 χιλ. τόνους/έτος.
Με τις αναμενόμενες δομικές αλλαγές των δασών και τη μείωση της συγκόμωσης θα αυξηθεί η επιφανειακή απορροή, η διάβρωση κατά 16-30% και οι πλημμύρες, τότε θα περιορισθεί ο εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφορέων με συνέπεια τη μείωση του χρησιμοποιήσιμου ύδατος κατά 25-40% δηλ. κατά 5-8 δισεκ. κ.μ. ετησίως.
Με την άνοδο της θερμοκρασίας σε συνδυασμό με τα μειωμένα κατακρημνίσματα (αυξημένη ξηρασία) αναμένεται να αυξηθούν οι πυρκαγιές κατά 10-20%. Πέραν από το άμεσο κόστος θα υπάρξει πρόσθετο κόστος από την απώλεια παραγωγικού εδάφους, τη λειψυδρία, τις πλημμύρες και την επίπτωση στην υγεία των ανθρώπων.
Έως το 2100 με την αναμενόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας από 0,25-0,50 μ. θα κατακλεισθεί το 7-15% της έκτασης των παράκτιων υγρότοπων που σήμερα ανέρχονται σε 1000 τ. χιλμ. περίπου. Τότε θα μειωθεί η λιβαδική παραγωγή από αυτούς κατά 26-52 χιλ. τόνους/έτος.
Εκτός από τη μειωμένη παραγωγή ξύλου και βοσκήσιμης ύλης θα υπάρξει μείωση της παραγωγής και πολλών άλλων υλικών αγαθών που απλόχερα τα δασικά οικοσυστήματα παράγουν όπως, αξιοποιήσιμο νερό, μέλι, βότανα , μανιτάρια κλπ. Επίσης θα υπάρξει μειωμένη παραγωγή άϋλων αγαθών και υπηρεσιών που έχουν πολύ μεγαλύτερη έμμεση οικονομική αξία από τα υλικά αγαθά, όπως βιοποικιλότητα, ρύθμιση κλίματος, προστασία εδαφικών πόρων δηλ. περιορισμός διαβρώσεων και πλημμυρών, αισθητική απόλαυση, αναψυχή, πολιτιστικά στοιχεία κλπ, όλα πολύ σημαντικά για την ευζωία του ανθρώπου που έχουν άμεση επίδραση σε διάφορες δραστηριότητες, όπως στο τουρισμό κλπ».
-Ποια μέτρα πρόληψης των επιπτώσεων μπορούν να ληφθούν;
«Πρέπει να δοθεί έμφαση στην πρόληψη των επιπτώσεων με συντεταγμένες ενέργειες όπως τη σύνταξη και εφαρμογή ολοκληρωμένων μελετών για αριστοποίηση της αειφορικής παραγωγής πολλαπλών αγαθών και υπηρεσιών από τα δασικά οικοσυστήματα. Αυτές, για περιορισμό των οικονομικών επιπτώσεων πρέπει να στοχεύουν στην επιλογή και ευνόηση ξηρανθεκτικών ειδών, στην αλλαγή της φιλοσοφίας της διαχείρισης και προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων με εντατικοποίηση των καλλιεργητικών επεμβάσεων, αξιοποίηση της λελογισμένης βόσκησης και της προδιαγεγραμμένης καύσης για τη βελτίωση της σταθερότητας και της παραγωγικότητας των δασικών οικοσυστημάτων. Για να ομαλοποιηθεί η απορροή, να περιοριστούν η διάβρωση και οι πλημμύρες είναι απαραίτητο εκτός από τις καλλιεργητικές φροντίδες να κατασκευαστούν φράγματα συγκράτησης φερτών υλικών, υδατοσυγκράτησης και εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων.
Για να περιοριστούν οι πυρκαγιές είναι επιβεβλημένο να συνταχθεί το δασολόγιο που προβλέπεται από το σύνταγμα του 1975, το συντομότερο δυνατό. Τότε θα μειωθούν οι πυρκαγιές τουλάχιστον κατά 50% διότι το 56% των πυρκαγιών είναι εμπρησμοί για αλλαγή χρήσης γης και για καταπατήσεις, ενώ το 98% των πυρκαγιών είναι ανθρωπογενούς προέλευσης. Με το δασολόγιο θα υπάρξει δραματική μείωση των δικαστικών διαφορών για θέματα χρήσης γης και ιδιοκτησίας. Τότε, θα πλεονάσουν οι δικαστές ιδιαίτερα του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου Επικρατείας για να ασχοληθούν με άλλα πιο σημαντικά θέματα. Θα πλεονάσουν οι δικηγόροι, οι πυροσβέστες και πολλοί Έλληνες πολίτες θα πάψουν να τρέχουν άσκοπα στα δικαστήρια».
-Ποιες είναι οι εκτιμώμενες οικονομικές επιπτώσεις;
«Η συνολική άμεση ζημιά (επιτόκιο 1%, προεξόφληση για 100 χρόνια) από τα υλικά αγαθά αναμένεται να ανέλθει σε 4,3 (Β2) -9,5 (Α2) δις € για δε τα άϋλα αγαθά θα είναι πολλαπλάσια. Η δαπάνη για μετριασμό των επιπτώσεων με τις προληπτικές επεμβάσεις ανέρχεται σε 2,35(Β2) – 4,7 (Α2) δις € και ετήσια συντήρηση 70(Β2) -130(Α2) εκατ. €. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η παρέμβαση για μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής μεταβολής είναι συμφέρουσα και επιβεβλημένη».
Ποιος είναι
Ο Αναστάσιος Νάστης είναι πτυχιούχος Δασολογίας και Γεωπονίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μάστερ (MS) και Διδακτορικό (Ph.D.) Λιβαδοπονίας από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Γιούτα των ΗΠΑ. Υφηγητής στην έδρα των Δασικών Βοσκοτόπων της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ και Καθηγητής Λιβαδοπονίας για είκοσι έτη στο ΑΠΘ. Ήταν υπότροφος του ΙΚΥ, του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου και του Utah State University (graduate research assistantship). Βραβεύτικε από τη “Xi Sigma Pi” ένωση των Η.Π.Α και του απονεμήθηκε το πρώτο βραβείο καλύτερης παρουσίασης από την Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης Ζωϊκής Παραγωγής. Διετέλεσε διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικών Βοσκοτόπων για 25 έτη, διευθυντής Τομέα Λιβαδοπονίας και Θηραμάτων για πέντε θητείες, αναπληρωτής πρόεδρος για δύο θητείες και πρόεδρος για μία θητεία στη Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, συγκλητικός για μία θητεία, μέλος του Υπηρεσιακού Συμβούλιου του ΑΠΘ για μία θητεία, μέλος επταμελούς συντονιστικής της Επιτροπής Ερευνών του Α.Π.Θ. για δύο θητείες, συντονιστής του Συμβουλίου Περιβάλλοντος του ΑΠΘ για μία θητεία. Εκτός από τα καθαρά πανεπιστημιακά του καθήκοντα εργάστηκε ως ιδιώτης δασολόγος και συνέταξε πολυάριθμες μελέτες εφαρμογής σε θέματα διαχείρισης και ανάπτυξης δασών, διαχείρισης και βελτίωσης λιβαδιών και προστασίας περιβάλλοντος, μεταδιδακτορικός στο Utah State University (post doctor research), επισκέπτης καθηγητής επί εξάμηνο στο Utah State University των ΗΠΑ, ειδικός επιστήμων (expert) προσκεκλημένος από το INRA της Γαλλίας, συντονιστής ομάδας έργου και ειδικός εμπειρογνώμων σε προγράμματα προστασίας περιβάλλοντος βελτίωσης και ανάπτυξης λιβαδιών στη Νιγηρία και Ρωσία, δίδαξε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του ΜΑΙΧ για 10 έτη, ήταν από τους κύριους οργανωτές του ανοικτού πανεπιστημίου της Φλώρινας, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Έρευνας και Τεχνολογίας στο πρώην Υπουργείο Ανάπτυξης (ΕΣΕΤ) για δύο θητείες, μέλος του ΤΕΣ Περιβάλλοντος και Ήπιων Μορφών Ενέργειας στο πρώην Υπουργείου Ανάπτυξης για δύο θητείες, μέλος της Εθνικής Επιτροπής για την Ανάπτυξη της Κτηνοτροφίας του Υπ. Γεωργίας για δύο διετείς θητείες, εκπρόσωπος της Ελλάδος στη Standing Committee of Agricultural Research (SCAR) της Ε.Ε. για έξη έτη, συμμετοχή σε διάφορες επιτροπές της ΕΕ και του FAO, μέλος της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής της Τράπέζας της Ελλάδος από το 2008. Ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος του πρώτου ΔΣ της Ελληνικής Λιβαδοπονικής Εταιρείας, Ιδρυτικό μέλος και Γεν. Γραμματέας στο πρώτο ΔΣ της Ελληνικής Δασολογικής Εταιρείας, Ιδρυτικό μέλος και Ταμίας του ΔΣ της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρείας και μέλος σε πολυάριθμες άλλες εθνικές και διεθνείς εταιρείες. Ήταν επιστημονικός υπεύθυνος σε πολυάριθμα Ευρωπαϊκά ανταγωνιστικά και Ελληνικά προγράμματα, έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 150 εργασίες.
