Συνέντευξη για την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ με τη συγγραφέα Ματίνα Ευαγγέλου
Επιμέλεια:
Βασιλική Β. Παππά
vas_nikpap@yahoo.gr
Η Ματίνα Ευαγγέλου ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Απόφοιτος Βαρβακείου και Νομικής Σχολής Αθηνών, σπούδασε επίσης στην Οξφόρδη Ανθρωπολογία και Φιλοσοφία στην Λογοτεχνία. Έχει εργαστεί ως νομικός σύμβουλος επί σειρά ετών. Η συνέντευξη μαζί της γίνεται με αφορμή την έκδοση του πρώτου της βιβλίου που φέρει τον τίτλο «Θα σου δείξω τον Φόβο».
Β.Π.: Κυρία Ευαγγέλου, θα θέλατε να μας μιλήσετε για το τελευταίο σας βιβλίο που φέρει τον τίτλο «Θα σου δείξω τον φόβο»; Πώς προέκυψε;
Μ.Ε.: Ο τίτλος είναι ο αγαπημένος στίχος του Έλιοτ, “θα σου δείξω τον φόβο σε μια χούφτα σκόνη”. Είναι το πρώτο μου βιβλίο. Ο στίχος αυτός πάντα ξεκινούσε έναν υπαρξιακό διάλογο μέσα στο κεφάλι μου, μέχρι που προέκυψαν οι ηρωίδες μου και συνέχισαν εκείνες τον διάλογο μαζί του. Συνειδητοποίησα κάποτε πως άκουγα πια τις δικές τους φωνές αντί για τη δική μου να μιλούν με τον ποιητή. Οπότε τις τοποθέτησα σε μια κατάλληλη πλοκή και τις έκανα βιβλίο, ώστε να παρακολουθήσει ο αναγνώστης τις διαφορετικές ηλικίες και εκδοχές μιας γυναίκας, και πώς αυτές οι διαφοροποιήσεις, ηλικιακές, κοινωνικές, ταξικές, καθορίζουν τη στάση ζωής στα μεγάλα θέματα, έρωτα και θάνατο.
Β.Π.: Λαμβάνετε υπόψη σας την αρνητική κριτική ή ασπάζεσθε την άποψη: «Ό,τι δεν με σκοτώνει με κάνει πιο δυνατό»;
Μ.Ε.: Με φοβίζει το ενδεχόμενο αρνητικής κριτικής, αυτή είναι η αλήθεια. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχω βεβαιότητες για την αξία όσων κάνω. Φυσικά το ελέγχω, δε με ελέγχει εκείνο. Και ευτυχώς αυτό είναι ένα μεγάλο δώρο, γιατί ένας δημιουργός που έχει μεγάλη ιδέα για το έργο του δεν έχει πολλά περιθώρια βελτίωσης.
Β.Π.: «Η ζωή είναι ένα ψέμα, γιατί παράδεισο σου τάζουν». Τι θα λέγατε στους νέους ανθρώπους που βρίσκονται στο ξεκίνημα της συγγραφικής τους διαδρομής όπως εσείς; Θα πρέπει να υποκύπτουν για να προχωρούν;
Μ.Ε.: Αν έχει κανείς κάτι να προσθέσει στον δημόσιο λόγο με τη δουλειά του, θα πρέπει να επιμείνει μέχρι να το κάνει. Οφείλει να το κάνει. Αλλά να έχει κάτι δικό του να πει, κάτι γνήσιο. Αν εννοείτε αν θα πρέπει να υποκύπτει κανείς σε όρους εμπορικότητας ή σε θεματολογία αιχμής, αυτό είναι μια προσωπική επιλογή του κάθε δημιουργού και αλήθεια δεν πιστεύω πως υπάρχει απάντηση. Υπέροχη προσέγγιση έχει πάνω σε αυτό ο Καβάφης στην Σατραπεία του, ακόμη και αν υποκύψει κανείς στην αυλή του Αρταξέρξη, θα αποζητά τον έπαινο του Δήμου. Μερικές φορές οι υποχωρήσεις όπως τις εννοείτε είναι αναπόφευκτες για λόγους βιοπορισμού.
Β.Π.: Κατά πόσο στο χώρο της λογοτεχνίας οι αξίες και η ηθική καταπατούνται στο βωμό της δόξας και της δημοσιότητας;
Μ.Ε.: Δεν έχουμε στην Ελλάδα σήμερα πολλούς σταρ της λογοτεχνίας. Υπάρχουν φιλίες, παρέες, αλληλοϋποστήριξη. Δεν είμαστε η Νορβηγία που παραχώρησε στον Φόσσε δια βίου ως κατοικία μέρος από τις εγκαταστάσεις του βασιλικού παλατιού. Κατά τα λοιπά, δόξα και δημοσιότητα παίρνει κανείς πλέον από τα social media αν το επιδιώξει. Εξάλλου, μιλώντας για αξίες και ηθική, κανένας χώρος δεν είναι αγγελικός, κανένας τομέας ανθρώπινης δραστηριότητας δεν εξαιρείται, και γιατί να εξαιρείται; δεν είμαστε υπεράνθρωποι οι συγγραφείς.
Β.Π.: Αγαπημένος σου συγγραφέας;
Μ.Ε.: Έχω πολλούς, ας πω εδώ τώρα τον Γιόν Φόσσε που τον ανέφερα και την Κλαρίσε Λισπέκτορ. Είναι απλά μαγικοί.
Β.Π.: Πιστεύετε στο Θεό και κατ’ επέκταση στη μεταθανάτια ζωή; Συνεχίζουμε να έχουμε δίπλα μας τους ανθρώπους που έφυγαν από κοντά μας;
Μ.Ε.: Πιστεύω στην ανάγκη μας για τον Θεό της αγάπης και της συγχώρεσης. Φυσικά συνεχίζουμε να έχουμε δίπλα μας όσους έφυγαν αλλά τους χρειαζόμαστε ακόμη, το πνεύμα ενός αγαπημένου ανθρώπου δεν μας το στερεί κανείς.
Β.Π.: Μπορείτε να μας πείτε πώς είναι η κοινωνία που ονειρεύεστε;
Μ.Ε.: Ονειρεύομαι μια κοινωνία που την απαρτίζουν άνθρωποι μορφωμένοι, θα πει, άνθρωποι που σκέφτονται σφαιρικά, που γνωρίζουν το πριν, προβλέπουν το μετά, που υπολογίζουν τον άλλον, μετρούν τη θέση του, σέβονται τα δικαιώματα του. Οι άνθρωποι αυτοί είναι οπωσδήποτε και ταπεινοί, η ταπεινότητα είναι μια αρετή που λαχταρώ στους ανθρώπους. Ειδικά στην εποχή των social media ο καθένας πια νομίζει για τον εαυτό του ό,τι του κατέβει. Αν εστιάσουμε στην ελληνική κοινωνία, αυτά τα ιδανικά δεν θα μπορούσαμε να τα ζήσουμε φοβάμαι, γιατί οι Έλληνες γαλουχούμαστε εγωιστικά, η έμφαση δίνεται στα κατορθώματα του ανθρώπου και όχι στον άνθρωπο, στην αριστεία (υπειροχον έμμεναι άλλων) όχι στη συνεργασία, στο άτομο και όχι στην ομάδα, μεγαλώνουμε διευθυντές που δεν ξέρουν πώς να είναι πρώτα συνεργάτες.
Β.Π.: Ποιες είναι οι προσωπικές σας άμυνες, το καταφύγιό σας, η προσωπική σας κάθαρση;
Μ.Ε.: Η επαφή με τα ζώα, ένας όμορφος κήπος, ένα νέο τοπίο, ένα ασύρτικο κρασί, ο γιος μου να παίζει πιάνο, η αγκαλιά της κόρης μου, ο παρήγορος λόγος του άντρα μου.
Β.Π.: Τί είναι ευτυχία για σας;
Μ.Ε.: Ευτυχία είναι μια κατάσταση μυαλού και τη συνδέω με την αίσθηση πληρότητας . Ευτυχία σημαίνει, αυτή τη στιγμή που μιλάμε, έχω όσα χρειάζομαι.
Β.Π.: Κυρία Ευαγγέλου, κλείνοντας θα ήθελα να μας πείτε, ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;
Μ.Ε.: Με το πρώτο μου βιβλίο συνειδητοποίησα ότι η διαδικασία της συγγραφής απαιτεί μια ζωή προσαρμοσμένη στην ανάγκη αυτή (δεν θα το αποκαλέσω επάγγελμα ή ενασχόληση, είναι ανάγκη). Αυτό που θέλω να κατακτήσω στο μέλλον είναι τις συνθήκες για να βοηθήσω την εξέλιξή μου και να ισχυροποιήσω τη φωνή μου. Αν είσαι μητέρα και σύζυγος, η συγγραφή – πέρα από ένα δημιουργικό στοίχημα – είναι μια μάχη με την ελευθερία και με τον χρόνο σου.
Β.Π.: Σας ευχαριστώ θερμά για τούτη τη συνέντευξη.
Μ.Ε.: Κι εγώ σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
