Η παρουσία Μητσοτάκη στο Βερολίνο ανέδειξε την καλή χημεία με τον καγκελάριο Μερτς παρά τις δυσκολίες. Η κρίση πέρασε, το μεταναστευτικό πιέζει. Γιατί όμως μια ερώτηση για την ελευθερία του Τύπου προκαλεί αμηχανία;Σχόλιο της Δήμητρας Κυρανούδη
To κλίμα στην καγκελαρία ήταν θερμό. Αγκαλιές, χαμόγελα, χαιρετισμός στα γερμανικά από τον Έλληνα πρωθυπουργό, ανάρτηση στο Χ στα ελληνικά από τον Γερμανό καγκελάριο. Η καλή «χημεία» μεταξύ Φρίντριχ Μερτς και Κυριάκου Μητσοτάκη επισφραγίσθηκε το βράδυ της περασμένης Τρίτης με τη βράβευση του Έλληνα Πρωθυπουργού με το χρυσό μετάλλιο Ludwig Erhard του ισχυρού Γερμανικού Οικονομικού Συμβουλίου που πρόσκειται στους Χριστιανοδημοκράτες.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη και ιδίως τα ελληνικά επιτεύγματα στον τομέα της ψηφιακής διακυβέρνησης, τα οποία η γερμανική πλευρά βλέπει ως ενδιαφέρον παράδειγμα προς μίμηση. Έπαινοι βέβαια απευθύνθηκαν κυρίως στον ελληνικό λαό, χάρη στις προσπάθειες του οποίου η χώρα τελικά κατάφερε να βγει από τη χειρότερη κρίση της μεταπολεμικά.
Παρελθόν η ελληνική κρίση
Η ελληνική κρίση ανήκει πια στο παρελθόν. Όπως και η δοκιμασία που επέφερε στις ελληνογερμανικές σχέσεις. Πλέον οι δύο χώρες συμβαδίζουν σε πνεύμα ομοθυμίας, ισότιμης συνεργασίας, με θετική προοπτική. Ή μήπως όχι ακόμη εντελώς; Τα δύο μεγάλα θέματα που κυριάρχησαν ήταν το μεταναστευτικό και η γερμανική εξοπλιστική τακτική απέναντι στην Τουρκία.Και στα δύο η ελληνική πλευρά ζήτησε «κατανόηση», κάνοντας υπομνήσεις προς τη Γερμανία.
Η Γερμανία ζητά από την Ελλάδα τα εξής ως προς τη μετανάστευση: μείωση των δευτερογενών μεταναστευτικών ροών και αύξηση των επιστροφών, ειδικά τώρα που τα γερμανικά δικαστήρια δίνουν πράσινο φως. Η Ελλάδα από την άλλη, ζήτησε από τη Γερμανία να κατανοήσει τη θέση της, ούσα επιφορτισμένη με τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Η Γερμανία όμως -είναι αλήθεια- θα συνεχίσει να πιέζει, το έχει υποσχεθεί στους πολίτες της και αν αποτύχει, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία θα επιβεβαιωθεί. Οι πρώτες απελάσεις στα γερμανικά σύνορα έχουν ήδη ξεκινήσει.
Το δεύτερο θέμα στο οποίο Ελλάδα και Γερμανία διαφωνούν σχετίζεται με την Τουρκία, με γνωστή τη δυσαρέσκεια της ελληνικής πλευράς για την ελαστική στάση του Βερολίνου απέναντι στην Άγκυρα. Το μήλον της έριδος είναι τα μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter, την πώληση των οποίων η Γερμανία μέχρι πρόσφατα μπλόκαρε, όμως φαίνεται να επανεξετάζει. Η Ελλάδα υπενθύμισε στη Γερμανία ότι «τρίτες χώρες» που δεν πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, θα πρέπει να αποκλείονται από αντίστοιχα προγράμματα.
Ένα τρίτο πεδίο που μπορεί να αναδειχθεί σε πρόσθετο αγκάθι, είναι οι πιέσεις που ενδεχομένως ασκήσει προσεχώς η νέα γερμανική ηγεσία σε χώρες, όπως η Ελλάδα, για πιο ενισχυμένη συμμετοχή στην στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας. Το θέμα δεν συζητήθηκε στο Βερολίνο, τουλάχιστον «on camera». Το Βερολίνο πλέον θέλει να κρατήσει τέτοιες συζητήσεις απόρρητες, ωστόσο πηγές από τους κόλπους Χριστιανοδημοκρατών εκπέμπουν μηνύματα που κινούνται προς την κατεύθυνση άσκησης πίεσης στην Αθήνα.
Περί ελευθερίας του Τύπου
Από τη συνέντευξη Τύπου Μητσοτάκη-Μερτς στο Βερολίνο κρατάμε όμως και την κατακλείδα. Μετά από ερώτηση της DW σχετικά με την κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου στην Ελλάδα, με αφορμή την τέταρτη διαδοχική της κατάταξη στην τελευταία θέση στην Ευρώπη (Έκθεση Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα) αλλά και ως προς τα μέτρα που προτίθεται να λάβει ο Έλληνας πρωθυπουργός, η απάντηση που δόθηκε ήταν μάλλον απογοητευτική, προκαλώντας αμηχανία.
«Η Ελλάδα είναι μια δημοκρατία που λειτουργεί πολύ καλά. Και ο τελικός κριτής του κράτους δικαίου στην πατρίδα μας δεν μπορεί να είναι άλλος πέραν της Ευρωπαϊκής Επιτροπής» ανέφερε ο Έλληνας Πρωθυπουργός.
Ίσως, έστω για επικοινωνιακούς λόγους, θα ήταν πιο καθησυχαστικό να γίνει μια πρόσκληση για διάλογο σε δημοσιογράφους, να ειπωθεί τουλάχιστον ότι η κατάταξη των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα ή η έκθεση των περίπου 100 σελίδων από το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch) για την Ελευθεροτυπία στην Ελλάδα λαμβάνονται υπόψιν, ότι «διαβάστηκαν». Ή ότι η εμπέδωση της πολυεπίπεδης αρχής του κράτους δικαίου, που διέπει το σύνολο της ενωσιακής και ελληνικής έννομης τάξης, κρίνεται εν τέλει από την καθημερινή πρακτική εφαρμογή της και αξιολογείται ποικιλοτρόπως.
Φυσικά από την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που έχει ειδικό βάρος, αλλά ως βαρόμετρο και «καμπανάκι» λειτουργούν επίσης και τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Κρίνεται επίσης από εθνικά δικαιοδοτικά όργανα, από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Όσο για τις εκθέσεις οργανώσεων όπως οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα ή το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πριν απαξιωθούν συλλήβδην, ίσως θα ήταν περισσότερο γόνιμο να αναλυθούν και έπειτα να παρουσιαστούν in concreto αντεπιχειρήματα. Άλλωστε όλοι εν τέλει προσβλέπουν στο ίδιο: σε μια τυπικά και ουσιαστικά ανεξάρτητη, ελεύθερη, πολυφωνική και κριτική της εξουσίας λειτουργία του Τύπου -απαραίτητο συστατικό μιας υγιούς, σύγχρονης δημοκρατίας.
