ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΑ / KULTUR-GESCHICHTE

To εστιατόριο Robin Hood στη Μαδρίτη προσφέρει κάθε βράδυ πλήρες και καλό φαγητό σε αστέγους. Τα έξοδα καλύπτονται από τις εισπράξεις που κάνει τη μέρα, στο ωράριο της κανονικής λειτουργίας του.«Το χειρότερο όταν αναγκάζεσαι να περιμένεις στην ουρά για το συσσίτιο είναι ότι δεν θέλεις να σε δούν», λέει η Όλγα, τρώγοντας ένα κομμάτι ισπανικής ομελέτας. Η Όλγα από τη Μαδρίτη δεν θέλει να πει το επίθετό της. Είναι πάνω από 50, μικροκαμωμένη, με γκρίζα μαλλιά. Τα τελευταία δέκα χρόνια είναι άνεργη. Ζει μόνο με τα 400 ευρώ του επιδόματος ανεργίας που δίνει το ισπανικό κράτος, αλλά αυτά δεν αρκούν ούτε για το ενοίκιο. Έτσι αναγκάστηκε να καταφύγει σε διάφορα συσσίτια ανά την ισπανική πρωτεύουσα για να επιβιώσει. «Πάντα φοβόμουν μήπως με δει κάποιος συγγενής ή φίλος. Τι θα σκεφτούν για μένα;» λέει χαρακτηριστικά η Όλγα. Εδώ και κάποιες μέρες η Όλγα δεν χρειάζεται να περιμένει για ένα κομμάτι ψωμί και σούπα στην ουρά. Ένα καλό εστιατόριο της Μαδρίτης, το Robin Hood, προσφέρει τα βράδια κανονικό, πλήρες γεύμα με ποτό σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Χωρίς αναμονή σε ουρές και κακής ποιότητας πρώτες ύλες. Τα πάντα λειτουργούν όπως και κατά τις κανονικές ώρες του εστιατορίου, χωρίς καμία έκπτωση στις παρεχόμενες υπηρεσίες και κυρίως στην ποιότητα των προσφερόμενων πιάτων. Ο τρόπος λειτουργίας του Robin Hood είναι απλός. Κατά τη διάρκεια της μέρας το μαγαζί είναι ανοιχτό σε όλον τον κόσμο. Το μενού του έχει στάνταρ τιμή, κοστίζει 11 ευρώ. Το βράδυ ο ίδιος χώρος κάνει το τραπέζι μόνο σε αστέγους, οι οποίοι μπορούν να φάνε ό,τι και όσο θέλουν. Το κόστος των βραδινών γευμάτων καλύπτεται από τα έσοδα της ημέρας. Μήνυμα έμπρακτης αλληλεγγύης Πίσω από την πρωτοβουλία αυτή κρύβεται η ισπανική φιλανθρωπική οργάνωση « Mensajers de la Paz», που σημαίνει «Αγγελιοφόροι της ειρήνης». Η οργάνωση ιδρύθηκε πριν από 54 χρόνια από έναν επαναστάτη για τα δεδομένα της συντηρητικής Ισπανίας καθολικό ιερέα, τον Άνχελ Γκαρσία Ροντρίγκεζ. Ο Πατέρας Άνχελ είναι ακόμη εν ζωή και μάλιστα με έντονη δραστηριότητα. Στην ενορία του που σφύζει από ζωή υπάρχει παντού δωρεάν ίντερνετ, ενώ μεταδίδονται ζωντανά μέσω διαδικτύου κυριακάτικες λειτουργίες από το Βατικανό. Όπως ανέφερε ο ίδιος στη DW, την ιδέα για τη συνεργασία με το εστιατόριο της Μαδρίτης του έδωσε ο Πάπας Φραγκίσκος. «Ο Πάπας πάντα τονίζει πόσο σημαντική είναι η αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Δεν έχει σημασία μόνο να δίνεις στους φτωχούς, αλλά και πώς δίνεις αυτά που επιθυμείς. Βλέποντας τις μεγάλες ουρές με ανθρώπους να συνωστίζονται στα συσσίτια σκέφτηκα ότι θα ήταν καλύτερο να τους σερβίρουμε σε ένα εστιατόριο, με κανονικά σερβίτσια και κρυστάλλινα ποτήρια», λέει ο Πατέρας Άνχελ. Η Ισπανία μαστίζεται ακόμη από την κρίση. Οργανώσεις όπως αυτή του Πατέρα Άνχελ καταβάλλουν διαρκώς υπεράνθρωπες προσπάθειες για να βοηθήσουν όσους έχουν ανάγκη. Το 30% των Ισπανών ζει κοντά στο όριο της φτώχειας, ενώ οι άστεγοι είναι σχεδόν 300.000. Για την ώρα πάντως γύρω στους 100 απόρους μπορούν να τρώνε ένα ζεστό και νόστιμο γεύμα δωρεάν στο εστιατόριο Robin Hood. Κάθε βράδυ το εστιατόριο είναι γεμάτο. Το φαγητό είναι εξαιρετικό, όπως επισημαίνουν οι θαμώνες και το σέρβις γρήγορο και απόλυτα επαγγελματικό. Από την πλευρά τους οι εργαζόμενοι δηλώνουν ευτυχείς που έστω και με αυτόν τον τρόπο μπορούν να βοηθήσουν ανθρώπους σε ανάγκη. Κι όπως λέει η Μαρία, η οποία εργάζεται εδώ σαν σερβιτόρα, «το να δουλεύεις για ανθρώπους που σε χρειάζονται είναι τελικά η μεγαλύτερη ικανοποίηση». Χάγκαρ Χόμπσε / Δήμητρα Κυρανούδη

Προσπάθειες διευθέτησης της διαμάχης ανάμεσα στο ελληνικό κράτος και τη βαυαρική πρωτεύουσα για το ελληνικό σχολείο σε κυβερνητικό επίπεδο. Τι δήλωσε ο ΓΓ του υπουργείου Παιδείας Παυσανίας Παπαγεωργίου στη DW.Οι παραδοσιακά στενές και εγκάρδιες σχέσεις του δήμου Μονάχου με την ελληνική παροικία έχουν μπει σε πάγο. Για πρώτη φορά ο δήμαρχος της πόλης δεν εμφανίστηκε στις εκδηλώσεις της Ημέρας Ελληνοβαυαρικής Φιλίας τον περασμένο Μάρτιο και ούτε αργότερα στα Θεοφάνεια. Αιτία είναι η κλιμάκωση της διαμάχης μεταξύ του δήμου και του ελληνικού κράτους εξαιτίας της ανέγερσης κτιρίου για το ελληνικό σχολείο στην βαυαρική πρωτεύουσα. Η επίμαχη υπόθεση ξεκινά το 2001, όταν το ελληνικό δημόσιο αγοράζει από το δήμο για 4,5 εκ. μάρκα οικόπεδο 15.000 τ.μ. για την κατασκευή ελληνικού σχολείου. Η πώληση γίνεται με τον όρο η ανέγερση του κτιρίου να έχει ολοκληρωθεί εντός ενός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, σε διαφορετική περίπτωση το οικόπεδο θα επιστρεφόταν στο δήμο. Λόγω των αντιδράσεων των κατοίκων της συνοικίας η άδεια ανοικοδόμησης εκδίδεται τελικά μόλις το 2008 με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης της οικοδομής το καλοκαίρι του 2012. Παρά τις επανειλημμένες συστάσεις από την πλευρά του δήμου, τα δικαστήρια και τον καθορισμό νέας ημερομηνίας αποπεράτωσης του έργου, το κτίριο παραμένει γιαπί. Λόγω «ανωτέρας βίας», λέει η ελληνική πλευρά και παραπέμπει στην οικονομική κρίση. Τελικά, το Φθινόπωρο του 2016 το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει τη μεταβίβαση του οικοπέδου στο δήμο και ζητά την κατεδάφιση του γιαπιού με έξοδα της Αθήνας. Η ελληνική επιχειρηματολογία Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Μονάχου είναι άκυρη, δηλώνει στη Deutsche Welle o ΓΓ του υπουργείου Παιδείας, Παυσανίας Παπαγεωργίου. Μιλώντας στο Βερολίνο με εκπροσώπους του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών και άλλες αρμόδιες αρχές ανέπτυξε την ελληνική επιχειρηματολογία η οποία στηρίζεται σε τρία βασικά επιχειρήματα. Πρώτον, η οικοδόμησή του κτιρίου βρισκόταν σε εξέλιξη και το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού έργου είχε ολοκληρωθεί. Δεύτερον, οι όροι που είχαν συμφωνηθεί δεν ήταν ρεαλιστικοί, δηλαδή, να είναι έτοιμο το κτίριο μέσα σε ένα χρόνο. Όπως εξηγεί ο κ. Παπαγεωργίου, το 2015, όταν έγινε η διαπραγμάτευση με το Μόναχο για την παράταση της ημερομηνίας ολοκλήρωσης «υπήρξε μια πολύ μεγάλη πίεση από την πλευρά του δήμου που δεν στόχευε στο να βρεθεί λύση για το οικόπεδο, αλλά στο να καθιερωθούν πάρα πολύ στενά όρια που στην πραγματικότητα δεν μπορούσαν να επιτευχθούν.» Η άποψη αυτή φαίνεται να στηρίζεται από τη σχετική αρθρογραφία στον τοπικό τύπο: οι ανάγκες στο Μόναχο για νέες σχολικές εγκαταστάσεις είναι μεγάλες και πανάκριβες οι τιμές των ακινήτων. Οπότε, η επιστροφή του οικοπέδου του ελληνικού σχολείου, του οποίου η αξία εντωμεταξύ έχει τετραπλασιαστεί, σχεδόν επιβάλλεται από τις καταστάσεις. Το τρίτο βασικό επιχείρημα της ελληνικής πλευράς είναι ότι επειδή το ακίνητο βρίσκεται στην ιδιοκτησία του ελληνικού κράτους και ο σκοπός του σχετίζεται με τον πολιτισμό και την εκπαίδευση, ισχύει η αρχή της ετεροδικίας κρατών. Και αυτό σημαίνει, πως αν δεν επιτευχθεί συνεννόηση, τότε, στην εσχάτη περίπτωση, θα πρέπει το γερμανικό κράτος να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο στη Χάγη για να διεκδικήσει το οικόπεδο. Παρέμβαση του γερμανικού ΥΠΕΞ Σε μια προσπάθεια να αποφύγει μια νέα ένταση στις ελληνογερμανικές σχέσεις, και μάλιστα για ένα οικόπεδο, το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκίνησε εδώ και καιρό σειρά διαμεσολαβήσεων, επαφών και συναντήσεων. Ο μέχρι πρόσφατα υπουργός Εξωτερικών Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαϊερ είχε στείλει μάλιστα επιστολή στο δημαρχείο Μονάχου με την παράκληση να μην οδηγηθούν για ένα οικόπεδο σε δοκιμασία οι ελληνογερμανικές σχέσεις. Το όλο θέμα συζητήθηκε την περασμένη Πέμπτη στο Βερολίνο σε συνάντηση στην οποία συμμετείχαν εκτός από το ΥΠΕΞ και το γερμανικό υπουργείο Παιδείας, όπως και θεσμικοί παράγοντες οι οποίοι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη μιας λύσης. Μια πρόταση που θα μπορούσε να «ξεμπλοκάρει» την κατάσταση είναι η διάθεση ενός οικοπέδου που ανήκει στο ομοσπονδιακό κράτος και το οποίο βρίσκεται στην ίδια περιοχή με το μισοτελειωμένο κτίριο του ελληνικού σχολείου. Πάντως, οι έως τώρα ενέργειες του υπουργείο Εξωτερικών φαίνεται να έχουν επιφέρει κάποια αλλαγή στη στάση του Μονάχου. Ενώ απέρριπτε κάθε συζήτηση για το θέμα της ετεροδικίας, πριν δύο εβδομάδες το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει νομική γνωμάτευση δικηγορικού γραφείου με ειδικότητα στο διεθνές δίκιο. Πρόκειται για ένα πρώτο βήμα ώστε να βρεθεί μια λύση εκτός δικαστηρίου, εκτιμά ο κ. Παπαγεωργίου. Όπως επισημαίνει, «δεν θέλουμε να προχωρήσουμε δικαστικά γιατί κάθε τέτοιο θα προκαλούσε ένταση στις σχέσεις μας με το Μόναχο. Κανείς δεν έχει να κερδίσει. Όσο θα διαρκούν τα δικαστήρια το Μόναχο δεν θα μπορεί να αξιοποιήσει το οικόπεδο και η Ελλάδα θα κάνει για ένα οικόπεδο που της ανήκει μια σειρά περιττά έξοδα.» Αυτή η εκ πρώτης όψεως διαλλακτική στάση του ΓΓ του υπουργείου Παιδείας δεν θα πρέπει να παρεξηγηθεί. Κατά την παραμονή του στο Βερολίνο ο κ. Παπαγεωργίου είχε μεν συνάντηση με την αρμόδια αρχή διαχείρισης της περιουσίας του ομοσπονδιακού κράτους για την υπόθεση του εναλλακτικού οικοπέδου. Όμως, η επίσκεψη θα πρέπει να θεωρηθεί ως μια «χειρονομία αβρότητας». Στην πραγματικότητα η ελληνική πλευρά δεν σκοπεύει να ανταλλάξει το ακίνητό της με κάποιο άλλο. Η δήλωση του ΓΓ του υπουργείου Παιδείας δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: «Το δικό μας ακίνητο είναι εκτός διαπραγμάτευσης, ασχέτως αν ορισμένες δικαστικές διαδικασίες μας έχουν οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου υπάρχει ένα εργοτάξιο επάνω σε ένα οικόπεδο που έχει μεταγραφεί στο δήμο του Μονάχου. Το οικόπεδο το έχουμε αγοράσει νόμιμα.» Με άλλα λόγια, αποδέκτης της εναλλακτικής πρότασης του υπουργείου Εξωτερικών είναι ο δήμος Μονάχου και όχι η Ελλάδα. Παναγιώτης Κουπαράνης, Βερολίνο

To «1984» του Τζορτζ Όργουελ δεν είναι το μόνο κλασικό μυθιστόρημα που γίνεται αυτές τις μέρες ανάρπαστο στις ΗΠΑ. Το ενδιαφέρον του κοινού κεντρίζει και η μελέτη της φιλοσόφου Χάνα Άρεντ «Οι απαρχές του ολοκληρωτισμού».Η γερμανοεβραία φιλόσοφος Χάνα Άρεντ (1906-1975) εγκατέλειψε το 1933 την Γερμανία μόλις ανέβηκε στην εξουσία ο Αδόλφος Χίτλερ. Από στρατόπεδο κράτησης του καθεστώτος Βισύ στη Γαλλία κατάφερε να μεταναστεύσει το 1941 στις ΗΠΑ και να αποκτήσει αργότερα την αμερικανική υπηκοότητα. Διαθέτοντας από πρώτο χέρι την εμπειρία της κατάρρευσης ενός προηγμένου πολιτισμού, έγινε ένας από τους πρώτους θεωρητικούς της πολιτικής που ανέλυσε την ανέλιξη ολοκληρωτικών κινημάτων στις αρχές του 20ού αιώνα. Οι ρίζες του ναζισμού και του σταλινισμού περιγράφονται στο πρώτο της σημαντικό έργο «Οι απαρχές του Ολοκληρωτισμού», το οποίο κυκλοφόρησε στην αγγλική γλώσσα το 1951 και μόλις εκδόθηκε και στα ελληνικά. Από τότε και μέχρι σήμερα η μελέτη της Χάνα Άρεντ ανήκει στην υποχρεωτική βιβλιογραφία στα πανεπιστήμια. Με τις 500 του σελίδες όμως δεν ανήκει, οπωσδήποτε, στην κατηγορία των ευπώλητων. Όμως μετά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ πριν από δύο εβδομάδες το βιβλίο κάνει θραύση στις ΗΠΑ. Ακόμα και η Amazon ξέμεινε, έστω και για λίγο, από αντίτυπα. Οι νέοι οπαδοί της Χάνα Άρεντ προσπαθούν να καταλάβουν που θα μπορούσε να οδηγήσει η προεδρία του Ντ. Τραμπ. Έως ότου οι βιβλιόφιλοι τα βγάλουν πέρα με τη δύσκολη μελέτη, μια πρώτη γεύση δίνει ο Ρότζερ Μπέρκοβιτς, καθηγητής και επικεφαλής του Κέντρου Χάνα Άρεντ για την Πολιτική και τον Ανθρωπισμό της Νέας Υόρκης, σε συνέντευξή του στην DW: «Ο Τραμπ δεν είναι ολοκληρωτικός πολιτικός με την έννοια της Χάνα Άρεντ. Πολύ περισσότερο ενσαρκώνει αυτό που εκείνη χαρακτηρίζει στοιχεία ολοκληρωτισμού». Παρόλα αυτά όμως δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε τις προειδοποιήσεις της συγγραφέως, τονίζει ο Μπέρκοβιτς: «Ένα από τα κύρια στοιχεία του ολοκληρωτισμού είναι ότι βασίζεται σε ένα κίνημα….και ο Ντ. Τραμπ αυταχαρακτηρίζεται ως φωνή ενός κινήματος. Πρόκειται για εξαιρετικά επικίνδυνη τοποθέτηση για έναν πολιτικό». Απλές λύσεις εν καιρώ παγκόσμιας αβεβαιότητας Αν και οι αναλύσεις της Άρεντ δεν είναι σε θέση να εξηγήσουν τις σύγχρονες πολύπλοκες πολιτικές εξελίξεις, πολλές είναι ακόμα και σήμερα αποκαλυπτικές, την ώρα που η ενίσχυση του λαϊκισμού σε Ευρώπη και ΗΠΑ θυμίζει με ποικίλους τρόπους την κατάσταση στις δεκαετίες του ΄20 και του ΄30 που επέτρεψαν την άνοδο των ναζί στην εξουσία. Τα βιβλία της γερμανοεβραίας φιλοσόφου περιγράφουν πως τόσοι πολλοί άνθρωποι πίστεψαν πρόθυμα ψεύδη σε καιρούς παγκόσμιας αβεβαιότητας. Την ώρα που μεγάλες εφημερίδες όπως οι New York Times και η Washington Post δημοσιεύουν αφιερώματα στο έργο της, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν αποσπάσματα όπως αυτό: «Σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και ακατανόητο κόσμο, οι μάζες έφθασαν στο σημείο, όπου θα μπορούσαν, την ίδια στιγμή, να πιστέψουν τα πάντα και τίποτα, θεωρούσαν ότι όλα είναι πιθανά και τίποτα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα». Σε αυτά τα συμφραζόμενα η επανάληψη, απλοποίηση λανθασμένων απόψεων, που επιρρίπτουν ευθύνες σε αποδιοπομπαίους τράγους και προκρίνουν εύκολες λύσεις, προτιμώνται από βαθιές αναλύσεις που οδηγούν σε εμπεριστατωμένες θέσεις. Είναι ακριβώς η προσέγγιση που επέλεξαν ολοκληρωτικοί ηγέτες όπως ο Χίτλερ, σημειώνει η Χάνα Άρεντ. Κατά συνέπεια η στρατηγική Τραμπ, με την οποία κατηγορεί συλλήβδην μουσουλμάνους και Μεξικανούς για την τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα και την ανεργία και ισχυρίζεται ότι απαγορεύοντας την είσοδο στις ΗΠΑ ή χτίζοντας ένα τείχος δίνει απλές λύσεις, δεν αποτελεί κάτι καινούργιο. Ελίζαμπετ Γκρενίρ / Στέφανος Γεωργακόπουλος

Με χρυσό βραβείο στο Διεθνές Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Μέσων του Μπιαρίτς τιμήθηκε το ντοκιμαντέρ της Deutsche Welle για τον αντισυμβατικό έλληνα συνθέτη και διευθυντή της όπερας του Περμ Θεόδωρο Κουρεντζή.«Ο επαναστάτης της κλασικής μουσικής» (Der Klassikrebel) είναι ο τίτλος του βραβευμένου ντοκιμαντέρ της Deutsche Welle σε σκηνοθεσία του Κρίστιαν Μπέργκερ για τον ανατρεπτικό Έλληνα συνθέτη και διευθυντή ορχήστρας Θεόδωρο Κουρεντζή, ο οποίος τα τελευταία χρόνια διευθύνει την κρατική ορχήστρα του Περμ και το δικό του μουσικό σύνολο MusicAeterna. To χρυσό βραβείο για την κατηγορία «Μουσική και Θέαμα» απομενήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Μέσων στο Μπιαρίτς της Γαλλίας, τo oποίο θεωρείται το σημαντικότερο στο είδος. Πρόκειται για μία συμπαραγωγή της Deutsche Welle, του ZDF και του ΑRTE σε συνεργασία με την Berhard Fleischer Moving Images και τη Sony Music. Πρωτοπαρουσιάστηκε στην τηλεόραση της DW σε τέσσερεις γλώσσες (αγγλικά, γερμανικά, ισπανικά και αραβικά) το φθινόπωρο του 2016. «Το βραβείο αυτό είναι μια μεγάλη επιβράβευση για τη δουλειά μας», δήλωσε ο επικεφαλής του πολιτιστικού στη DW Ρολφ Ρίσε. Από τη μεριά της η πρόεδρος της επιτροπής του Φεστιβάλ Μπιαρίτς Μπάρμπαρα Γουίλις Σουίτι από τον Καναδά εξήρε την πρωτοτυπία του ντοκιμαντέρ υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση της επιτροπής ήταν ομόφωνη. Μουσική διάνοια, αντισυμβατική στάση και ανανέωση της μουσικής Το ντοκιμαντέρ της DW, που αποτελείται από δύο μέρη, ακολουθεί τον έλληνα συνθέτη στην καθημερινότητά του κατά την ηχογράφηση του νέου CD που ετοιμάζει με την ορχήστρα του Περμ. Πρόκειται για μια νέα προσέγγιση στην όπερα του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ «Don Giovanni». Το ντοκιμαντέρ εστιάζει στη διαδικασία της πρόβας, το συντονισμό διαφορετικών φωνών, οργάνων, ερμηνειών και εν τέλει προσωπικοτήτων ενώ σε πολλά σημεία παρεμβάλλονται αποσπάσματα από συνομιλίες με τον έλληνα μαέστρο καθώς και απόψεις συνεργατών και ανθρώπων από τον ευρύτερο χώρο της κλασικής μουσικής για τον Θεόδωρο Κουρεντζή και τον τρόπο που προσεγγίζει τη μουσική δημιουργία. Ο ίδιος, πάντα ανατρεπτικός, σε ένα σημείο επισημαίνει ότι μισεί τον όρο «επαγγελματίας μουσικός», θεωρεί τον «επαγγελματισμό» στη μουσική όχι ως προσόν αλλά ως ίδιον των μετρίων και τονίζει ότι ο Μότσαρτ ήταν πολύ παραπάνω από ένας «επαγγελματίας της μουσικής». Για το λόγο αυτό ο ίδιος επέλεξε να μην εργαστεί σε μια μεγάλη όπερα παγκοσμίου φήμης. Αντίθετα, συνειδητά αποφάσισε να αφοσιωθεί στη μουσική που πιστεύει και μάλιστα σε μια επαρχιακή, παρηκμασμένη και εν πρώτοις αφιλόξενη πόλη της ρωσικής επαρχίας, το Περμ. Τα «μεγάλα κέντρα της μουσικής» τον απωθούν, όπως και η μαζικότητα που αυτά απαιτούν. Το ντοκιμαντέρ κινείται σε λιτές γραμμές, με ισορροπημένη εναλλαγή μουσικής, αφήγησης και αποσπασμάτων από τις συνεντεύξεις, φωτίζοντας το έργο και την πολύπλευρη προσωπικότητα του Θεόδωρου Κουρεντζή. Oλόκληρο το ντοκιμαντέρ της DW μπορείτε να παρακολουθήσετε κάνοντας κλικ στον σύνδεσμο που ακολουθεί ή μπαίνοντας στην ιστοσελίδα μας στο facebook. Δήμητρα Κυρανούδη

Η 67η Μπερλινάλε ξεκινά στις 9 Φεβρουαρίου. Δεν θα είναι λαμπερή, όπως λέει ο διευθυντής της Ντ. Κόσλικ, ωστόσο θα είναι ενδιαφέρουσα. Το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει 399 ταινίες. 18 διαγωνίζονται για την Χρυσή Άρκτο.Η 67η Μπερλινάλε στρώνει το κόκκινο χαλί και περιμένει από τις 9 μέχρι τις 19 Φεβρουαρίου σταρ και κοινό να παρακολουθήσουν ένα από τα πιο διάσημα φεστιβάλ κινηματογράφου στον κόσμο. Παρόλα αυτά δεν πρόκειται να είναι μια λαμπερή Μπερλινάλε, δηλώνει ο διευθυντής της Ντίντερ Κόσλικ. Το φεστιβάλ κινηματογράφου του Βερολίνου επιχειρεί ένα σπαγκάτ ανάμεσα στο πολιτικό σινεμά και σε πιο ελαφρά θέματα. 399 ταινίες από ολόκληρο τον κόσμο θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει το κοινό. Επιπλέον άλλες 700 παραγωγές θα παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Αγορά Ταινιών σε επαγγελματίες διανομείς. 18 ταινίες από τη Γαλλία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Ιαπωνία, τη Ρουμανία, την Πορτογαλία, τη Χιλή, τη Νότια Κορέα και την Πολωνία διαγωνίζονται για τη Χρυσή Άρκτο. Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής είναι ο Ολλανδός σκηνοθέτης Πολ Βερχόφεν. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η γερμανική παρουσία. Τρεις Γερμανοί σκηνοθέτες συναγωνίζονται στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα. Ο Φόλκερ Σλέντορφ συμμετέχει με την ταινία «Επιστροφή στο Μοντάουκ». Ο Αντρές Βάιελ παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ «Μπόις» για τον γνωστό Γερμανό εικαστικό Γιόζεφ Μπόις και ο Τόμας Άρσλαν παρουσιάζει την ταινία δρόμου «Λευκές Νύχτες». Οι πολύ διάσημοι του φεστιβάλ Από τις πιο διάσημες παρουσίες που θα περάσουν από το κόκκινο χαλί της φετινής Μπερλινάλε είναι ο Χιου Τζάκμαν από την ταινία δράσης «Logan - The Wolverine». Ο σταρ του Twillight Ρόμπερτ Πάτινσον θα παρουσιάσει την περιπέτεια «Η βυθισμένη πόλη». Οι γαλλίδες σταρ Κατρίν Ντενέβ και Κατρίν Φροτ πρωταγωνιστούν στην ταινία «Το φιλί της Μπεατρίς», το οποίο είναι εκτός συναγωνισμού. Ο Ρίτσαρντ Γκιρ ανήκει στους πρωταγωνιστές του θρίλερ «Το δείπνο» και η Πενέλοπε Κρουζ πρωταγωνιστεί στην κωμωδία «Η βασίλισσα της Ισπανίας». Ο Φιλανδός Άκι Καουρισμάκι συμμετέχει με την ταινία του «Η άλλη πλευρά της ελπίδας». Πρόκειται για την ιστορία ενός τυφλού Σύρου, ο οποίος φθάνει στο Ελσίνκι και καταθέτει αίτηση ασύλου. Ο Αυστριακός καμπαρετίστας Γιόζεφ Χάντερ παρουσιάζει την πρώτη του ταινία με τον τίτλο «Η αγριόγατα». Η πρεμιέρα της Μπερλινάλε θα γίνει στις 9 Φεβρουαρίου με την ταινία «Τζάνκο». Ο Ετιέν Κομάρ διηγείται την ιστορία του Γάλλου μουσικού τζαζ Τζάνκο Ράινχαρντ και τη φυγή του από το κατεχόμενο Παρίσι το 1943. Πολλές ταινίες εστιάζουν σε πολέμους και πολιτικές διαμάχες και τις συνέπειες τους στην Ευρώπη ή τη Λατινική Αμερική. Την ταινία πάντως που ξεχώρισε ήδη ο διευθυντής της Μπερλινάλε Ντίντερ Κόσλικ είναι το «Όταν σουρούπωνε» με τον Μπρούνο Γκαντζ και την Σιλβέστερ Γκροτ». Έλκε Φόγκελ / Μαρία Ρηγούτσου

Για ποιο λόγο επισκέπτονται οι άνθρωποι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης; Το ντοκιμαντέρ «Άουστερλιτς» του Σεργκέι Λόζνιτσα καταγράφει τουρίστες στους τόπους μνήμης Νταχάου και Ζαξενχάουζεν. Απουσιάζει οποιοδήποτε σχόλιο.Μια ζεστή ημέρα του καλοκαιριού στην κεντρική Ευρώπη. Για όσους δεν θέλουν να στερηθούν τον ήλιο στους διαδρόμους κάποιου μουσείου ή να χάσουν τον περιηγητικό τους χρόνο στους υπαίθριους χώρους διασκέδασης υπάρχει μια λύση που συνδυάζει τον ανοιχτό ουρανό με την ικανοποίηση της ιστορικής περιέργειας. Μία ακίνητη κάμερα στην είσοδο του Νταχάου καταγράφει την αέναη είσοδο και έξοδο του πλήθους που μοιάζει με σισύφεια κίνηση. Κάτω από το γνωστό ρητό των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης Arbeit macht frei (Η εργασία απελευθερώνει) επανέρχονται διαρκώς στο βλέμμα της κινηματογραφικής κάμερας λίγα δευτερόλεπτα ακινησίας: η φωτογραφία με το κινητό τηλέφωνο. Τα πρώτα δεκαέξι λεπτά στο ντοκιμαντέρ του ουκρανού σκηνοθέτη Σεργκέι Λόζνιτσα με τον δανεισμένο από μυθιστόρημα του W. G. Sebald τίτλο «Άουστερλιτς», η κάμερα εστιάζει ακίνητη στην είσοδο του πρώην ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Νταχάου στη Βαυαρία που σήμερα λειτουργεί ως τόπος μνήμης της ναζιστικής τρομοκρατίας. Οι επισκέπτες σταματούν για να ποζάρουν. Το ερώτημα: για ποιο λόγο επισκέπτεται κανείς σήμερα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης; Όλα είναι «κανονικά» Ο Λόζνιτσα έφτιαξε ένα ντοκιμαντέρ για τον μαζικό τουρισμό μοντάροντας υλικό από τα στρατόπεδα Νταχάου και Ζαξενχάουζεν. Επέλεξε να μην παρεμβάλει αφήγηση, σχόλια ή άλλο οπτικό γλωσσικό υλικό (εκτός από το Arbeit macht frei, το μόνο κείμενο που να προδίδει τον ακριβή τόπο γυρισμάτων της ταινίας είναι η επιγραφή που μισοφαίνεται πίσω από το γλυπτό μνημείο του Ζαξενχάουζεν). Η κάμερα μεταφέρει το βλέμμα του θεατή σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους των στρατοπέδων. Ο ακίνητος φακός καταγράφει την ίδια αέναη κίνηση: φωτογραφίες, γέλια, περιέργεια, λίγα λεπτά ανάπαυλας. Οι selfies μπροστά από τους φούρνους των κρεματορίων (συνήθως με χαμόγελο) είναι ο κανόνας. Ωστόσο το μοντάζ και η επιλογή της προοπτικής δημιουργούν μια «αφήγηση». Σε αυτή παρεμβάλλονται ηχητικά θραύσματα από τις συζητήσεις των τουριστών και τα σχόλια των ξεναγών, οι οποίοι προσπαθούν να κρατήσουν την προσοχή των ακροατών τους συνδυάζοντας εντυπωσιακές λεπτομέρειες για τις φρικαλεότητες των στρατοπέδων με το ψυχρό, σχολαστικό ύφος των ξεναγήσεων. Όλα γίνονται γρήγορα και «κανονικά». Ωστόσο η εικόνα παραμένει σε όλη τη διάρκεια της ταινίας ασπρόμαυρη. Η αδυνατότητα του πένθους Ανάμεσα σε αυτούς τους ήχους παρεμβάλλεται σιωπή. Μία σιωπή που ακούγεται. Μόνο προς το τέλος της ταινίας ο Λόζνιτσα καταγράφει μία νεαρή γυναίκα να κοιτάζει ένα άδηλο για την προοπτική του θεατή σημείο. Στο πρόσωπό της υπάρχει κάτι που λείπει από όλες τις άλλες σκηνές του ντοκιμαντέρ: η περισυλλογή. Το «Άουστερλιτς» τελειώνει συμμετρικά με δεκαέξι ανέμελα λεπτά από την έξοδο του στρατοπέδου. Η μνήμη της γενοκτονίας των Εβραίων της Ευρώπης από τους ναζί έχει εισέλθει στη δημόσια ιστορία και την επίσημη κουλτούρα της μνήμης των ευρωπαϊκών κρατών. Η 27η Ιανουαρίου είναι επίσημη ημέρα μνήμης για την απελευθέρωση του Άουσβιτς από τους Συμμάχους. Αλλά ποιος είναι ο σκοπός των εκδηλώσεων μνήμης; Πώς μπορεί ένα μνημείο να προστατεύσει την ιστορική μνήμη από την κοινοτοπία της αναπαράστασης του κακού; Το «Άουστερλιτς» του Λόζνιτσα είναι ένα μνημείο στην αδυνατότητα του πένθους και της περισυλλογής. Δημήτρης Ελευθεράκης

Επιστολή διαμαρτυρίας του Δημήτρη Παπαδημούλη προς τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Αντόνιο Ταγιάνι, αναφορικά με τις ατυχείς και ανιστόρητες δηλώσεις του για τη...

Σε εορταστικό κλίμα η πρώτη για το έτος 2017 τακτική συνεδρίαση της διοίκησης του Οργανισμού Φεστιβάλ Ολύμπου (ΟΡ.ΦΕ.Ο) που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 24 Ιανουαρίου...